Konya Aydınlar Ocağı’nda “Avrupa’da Türk İmajı” hakkında konuşan Prof. Dr. Hacı Mustafa Eravcı, 16. Ve 17. Yüzyıl İngiltere’sinde Türkler ve Müslümanlar için “Barbar, bağnaz, bilgisiz, hoşgörülü, yağmacı, kibirli ve pis..” gibi sözcüklerin telaffuz edildiğini söyledi. Sille Kültür Evi’nde gerçekleştirilen Salı Sohbeti’nde, daha çok İngiltere’den ve İngiliz gezgincilerin batı mecmualarında yer alan yazılarını kaynak göstererek hazırlanan “Avrupa’da Türk İmajı” adlı eserinden çarpıcı ve düşündürücü bilgiler aktaran tarihçi Prof. Dr. Mustafa Eravcı, “Ticari ve siyasi, diplomatik ve askeri ilişkilere rağmen, Büyük Türk’ün (Osmanlı) gücüne göre değişkenliğe bağlı olarak bilinçaltında bu Türk algısının değiştiği görülmektedir” dedi. İngiliz seyyahlarının, Türk imajının oluşmasında önemli bir faktör olarak durduğunu kaydeden Prof. Dr. Eravcı, Avrupa’nın gözünde Türk imajının Viyana kuşatmasından sonra dini taassuba ve barbarlığa doğru kaydığını dile getirdi. Almanya ve Fransa ile İtalya ve İspanya’nın Türklere bakış açısının İngiltere’ye nazaran daha katı olduğunu ifade eden Prof. Eravcı, yüzyıllara göre Batı’nın Türk imajıyla ilgili şu görüşleri dile getirdi: Türk tanımlaması ya da imajı, 16. ve 17. yüzyıl Avrupa’sında Türklerin savaşçılıklarına bağlı olarak genel anlamda olumsuz olmuştur.
Türkler için bu olumsuzluk: “barbarlar. Tanrının cezaları” seviyesine kadar varmaktadır. Bu tanımlamalarda şüphesiz siyasi ortamın yanında savaşlar ve dini taassup etkili olmuştur. Olumsuz imaj Osmanlı’nın Balkanlar’a geçişi ile biraz daha artmıştır. Batılılar’ın, Türkiye ve Türklere karşı dikkatlerini yoğunlaştırmaları ve meraklarının belirgin bir şekilde artması Kanuni dönemine rastlamaktadır. Özellikle bu dönemde Avrupalılar, düşmanlarını tanıma gayreti içine girmişlerdir. Bir yandan da mevcut olumsuz imajı edebi, folklorik ve tiyatroda oyun faaliyetleriyle işlemeye devam etmişlerdir. 16. Asrın son döneminde Türk-İngiliz ilişkilerinde seyyahlar “Büyük Türk”ün gücünü görmekle beraber “Türk ve Müslüman” adı birçok olumsuz sıfatlarla yüklenmektedirler. 17. yüzyılın başında Avrupa İngiltere’sinde Türkleri barbar oldukları, geleneklerinin son derece çirkin olduğu, Osmanlı ülkesinde zulüm ve vahşetin hüküm sürdüğü kanısı yaygın iken yüzyılın ikinci yarısından itibaren bu düşünce değişmeye başlamıştır.18. yüzyıla gelindiğinde Türk ve Türkiye imajı daha önceki yüzyıldakilere göre daha objektif izlenimler içermektedir.
BÖLÜCÜ FAALİYETLERDE İNGİLİZ PARMAĞI
Konuşmadan sonra, imaj konusuna katkıda bulunmak için söz alan Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Caner Arabacı da, “Türklere karşı nerede bir fitne var, nerede bir bölücü hareket var, bunların arka planında hep İngiltere çıkıyor. Arapçılıkta da ve Hilafetin kaldırılmasında da İngiliz eli mevcut” dedi. Doç. Dr. Bünyamin Ayhan ise, imajı antropoloji ve sosyal psikoloji açısından ele alarak 60, 70 ve 80’li yıllarda Amerika ile Avrupa’da yapılan Türk imajı araştırmalarının, Amerika ile savaşan Japonların imajından daha kötü olduğunu vurguladı.