Tıpkı Bayram namazı gibi…Her sene kılmamıza rağmen hoca yine hatırlatma ihtiyacı duyar. Çalışanların vergi iade zarflarını teslim edeceklerini süre yaklaşırken Serbest Muhasebeci-Mali Müşavir ve gazetemiz ekonomi yazarı Celal Emiroğlu vergi iadesine konu olan harcamalar ve vergi indirim sistemi hakkında gazetemize açıklamalarda bulundu.
1985 yılından bu yana uygulanan Vergi İndirimi sistemindeki aksaklıkların, bir türlü köklü çözüme kavuşturulamadığını belirten Emiroğlu, “Ülkede yüksek düzeydeki kayıtdışılığının kayıt altına alınabilmesi için uygulanan belge düzeninin yeniden ele alınması gerekiyor. Belge düzeni sayesinde vatandaşa oto kontrol yaptırmaya çalışan Maliye, emekli ile çalışan arasında belge kullanımındaki ayrım yüzünden istediği sonucu alamıyor” dedi.
Her fiş ve faturanın da iade kapsamına alınmadığından, fatura ve fiş pazarlıklarının her yıl kamuoyuna yansıdığına dikkat çeken Emiroğlu “Emekli çalışan ayrımının kaldırılması ve tüm belgelerin iade kapsamına alınması gerekiyor. Vergi iadelerinin yıllık değil üç ayda bir verilmesinin de iade dönüşümünü hızlandıracaktır ve vatandaşın belge toplama moralini yükseltecektir. Ama tüm değişiklik taleplerimize rağmen bu seneki vergi iadesi de yürürlükteki mevzuata yapılacak” diye konuştu.Emiroğlu harcamaya konu olan belgeler hakkında şu açıklamalarda bulundu:
Harcamaya konu belgeler okunaklı ve geçerli belge olmalıdır. Harcama belgeleri eğitim-gıda-giyim-sağlık ve kira ile ilgili olmalıdır.Harcama belgeleri iade bildiriminde bulunanın kendisine, eşine ve çocuklarına ait olmalıdır. İsim kısmı karalanan, çeşitli yollarla kapatılan, yırtılan, üzerinde ücretlinin kendisi, eşi veya çocuklarının isimleri dışında başka adlar yazılı belgeler geçersizdir.
Harcamaların tutarına ilişkin sınır
Vergi iadesine konu olan harcamaların, ticari teamüllere uygun olması ve gerçek harcamaları yansıtması gerekir.
Örneğin, bir ücretlinin gıda harcaması kapsamına giren 2 ton pirinç, 300 adet tavuk, 80 kasa portakal alımına ilişkin, gerçek harcamayı yansıtmayan ve ücretlinin gelirleriyle orantılı olmayan belgeleri, vergi iadesine konu olmaz. Diğer taraftan, sünnet, düğün, nişan gibi törenler dolaysıyla yapılan yiyecek ve içecek harcamaları, ücretlinin kendisi, eşi ve çocukları dışında diğer kişilere karşı yapılmış bir harcama söz konusu olduğundan, vergi iadesine konu olmaz.
Vergi iadesinin ücretliye faydası
Ücretlinin, yıllık vergi matrahını aşmamak şartı ile yapmış olduğu harcamaların 3.300 YTL kadar yüzde 8’i, 6 bin 600 YTL’nin 3 bin 300 YTL’si için yüzde 8’i, aşan kısmı için yüzde 6’sı, 6 bin 600 YTL’den fazlasının ise tamamı için yüzde 7’si, aşan kısmı için yüzde 4’ü oranında hesaplanacak olan tutar, ertesi yılda ödeyeceği gelir vergisinden mahsup edilmek veya işverenler aracılığı ile kendisine nakden iade edilmek suretiyle, ekonomik bir avantaj sağlanmaktadır. Buna göre, yıllık vergi matrahı olan 10 bin YTL’nin tamamı kadar belge toplayan bir ücretli, 6 bin 600 YTL için 462 YTL, kalan 3 bin 400 YTL için de 136 YTL olmak üzere toplam 598 YTL vergi iadesi alacaktır.
Vergi iadesinde sorumluluk
Sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgeler kullanmak, belgelerde tahrifat yapmak veya diğer suretlerle hak ettiğinden daha fazla vergi iadesinden yararlanan ücretliden bu tutarlar ceza, faiz ve gecikme zammı uygulanmak suretiyle geri alınır. İşverenler, yanlarında çalıştırdıkları ücretlilerin, ücretlerinden kestikleri vergilerin doğru olarak beyan edilip ödenmesinden sorumludur. Kesilen vergilerin eksik beyanı dolayısıyla yapılan cezalı tarhiyatlardan işverenler sorumlu tutulur. Ancak, ücretlilerin sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge kullandıklarının sabit olması halinde, işverenlerin bu belgelere dayanarak eksik ödedikleri gelir vergisi için adlarına ikmalen veya re'sen tarh edilen vergi aslı, ceza ve gecikme faizini, genel hükümler çerçevesinde ücretlilere yansıtılabilecektir.
Vergi iadesinin yıl sonuna kadar ödenememesi
Vergi iadesi, çalışanın Şubat ayından itibaren ödeyeceği vergiden mahsup edilmesi şeklinde işlemektedir. Mahsup işleminin ücretsiz izin v.b sebeplerle takvim yılının son ayına kadar yapılamaması halinde kalan tutar, Aralık ayına ait muhtasar beyanname üzerinden mahsup edilecektir. Aralık ayına ait tevkif suretiyle kesilen vergilerin vergi indiriminden doğan ve mahsubu yapılamayan vergi alacağını karşılayamaması halinde, kalan tutar vergi dairelerince gerekli inceleme yapıldıktan sonra işverenler aracılığı ile hak sahiplerine nakden ödenecektir.