ANKARA (AA) - İBRAHİM YILMAZ/BAHATTİN GÖNÜLTAŞ/ERDAL ÇELİKEL - Türkiye ile Singapur arasında imzalanan kapsamlı Serbest Ticaret Anlaşmasıyla (STA) Türk firmalarının, Uzakdoğu'da yeni limanlara "yelken açması" beklenirken, yakın bölgede liman işletmeciliği konusunda oluşacak fırsatların da iki ülke şirketleri tarafından birlikte değerlendirilebileceği öngörülüyor.
İki ülke ticari ilişkilerinin gelişmesine önemli katkı sağlaması beklenen STA'ya ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulunan Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Ankara Ofisi Müdürü Hüseyin Özhan, bu anlaşmanın yeni pazarlar ve doğrudan yabancı yatırımları noktalarında büyük katkı sağlayacağını söyledi.
Anlaşmayla Türkiye'nin Singapur'dan daha fazla yatırım ve "know-how" çekebileceğini belirten Özhan, "EBRD olarak Asya'dan daha fazla yatırımı, Türkiye'nin içinde bulunduğu gelişmekte olan ülkelere getirme konusunda çok istekliyiz. Buna en iyi örnek Singapurlu ve Türk şirketin ortak işlettiği Mersin Uluslararası Limanı" dedi.
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkan Vekili ve Denizli İhracatçılar Birliği Başkanı Süleyman Kocasert de STA'nın Singapurla dış ticaretin gelişmesine büyük katkı sunacağını kaydetti.
Türkiye'nin hem devlet olarak hem de özel sektör girişimcileri ile daha proaktif bir dış ticaret yaklaşımını benimsediğine işaret eden Kocasert, "Bir taraftan ikili ilişkilerin geliştirilmesine zemin hazırlayacak STA'lar imzalanırken, diğer taraftan ihracatçıları cesaretlendirici destek mekanizmaları titizlikle sürdürülüyor" dedi.
Kocasert, Singapur'un bulunduğu coğrafyada önemli bir ticaret kapısı olduğuna dikkati çekerek, "Küresel gelişmeler gösteriyor ki Singapur'un bu özelliği önümüzdeki yıllarda daha da pekişecek. Bilindiği üzere Trans Pasifik Ortaklığı (TPP) görüşmeleri tüm hızıyla sürüyor. Taraf olan on iki ülke arasında Singapur da yer alıyor. Dolayısıyla Singapur ile olan STA bizim için TPP'ye taraf ülkelere erişimde avantaj sağlayabilir" değerlendirmesinde bulundu.
Amerikan Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımı ile sermaye ve kaynaklara ulaşabilmenin gelişmekte olan ülkeler için daha maliyetli olacağını anlatan Kocasert, söz konusu STA ile Singapur'dan Türkiye'ye gelecek yatırımların ivme kazanacağını söyledi.
Uzmanlar da Singapur'un dünya çapında önemli bir liman ve serbest ticaret merkezi olduğunu vurgulayarak, Singapur'un, küçük yüzölçümüne rağmen dünyanın önemli petrokimya ve elektronik üreticilerinden biri olduğunu belirtiyor.
STA'nın Türk firmalara 2 milyar nüfuslu Güneydoğu Asya pazarını açabileceğinin altını çizen uzmanlar, söz konusu coğrafyada tecrübe sahibi Singapurlu firmaların, Türk işadamlarına hedef yeni pazarlara girişlerinde geniş çaplı uluslararası deneyim ve iletişim ağlarıyla önemli destek sağlayabileceği belirtiyor. Singapur'un önemli bir finans merkezi olması nedeniyle Türkiye'nin altyapı ve sanayide ihtiyacı olan finansın sağlanmasında da önemli bir rol oynayabileceği kaydediliyor.
- Singapurlu firmaların yatırım yapması beklenen sektörler
Singapur Ticaret ve Sanayi Bakanlığından konuya ilişkin yapılan açıklamada, söz konusu anlaşmanın etkisiyle Türkiye'de yatırım yapan Singapurlu şirket sayısının daha da artacağı belirtildi. Açıklamada, "Şu anda Türkiye'de 10 olan Singapur sermayeli şirket sayısı, STA'nın da etkisiyle daha da artacak. Singapurlu şirketler gelecek dönemde limancılık, ulaştırma, petro-kimya, turizm-otelcilik gibi sektörlere yatırımlarını artırabilirler" denildi. 67 Türk şirketin de Singapur'da faaliyet gösterdiği bildirildi.
STA'nın Türkiye'ye gelen uluslararası doğrudan yatırımları da pozitif yönde etkilemesi bekleniyor. 400 milyar dolar seviyesindeki yurtdışı yatırım stoku ile dünyadaki ilk 20 yatırımcı ülke arasında yer alan Singapur'un, Türkiye'deki eylül ayı itibarıyla 384 milyon dolar olan yatırımlarının artacağı öngörülüyor.
Uluslararası yatırım uzmanları, Türkiye'yi yatırımlar noktasında öncelikli ülkeler arasına koyan, Singapur'un 300 milyar dolarlık aktif büyüklüğe sahip kamu fonu TEMASEK'in, söz konusu STA'nın ardından, turizm-liman, enerji, bilgi ve iletişim teknolojileri ile hizmetler gibi sektörlere yatırım yapabileceğini belirtiyor.
Büyüklüğü ile dünyanın da en önemli fonları arasında bulunan TEMASEK'in fon yatırımlarının yarısından fazlası Singapur dışında bulunuyor. 1965 yılında kurulan fonun, Bank of China, Industrial and Commercial Bank of China, Standard Chartered, Bharti Airtel, Singapore Airlines, Repsol, Alibaba group, PSA ports and AS Watson Group gibi dev şirketlerde de hissesi bulunuyor.
- "Liman işletmeciliğinde fırsatlar birlikte değerlendirilebilir"
Mersin Uluslararası Limanı'nı Akfen Holding ile işleten TEMASEK'in sahibi olduğu dünyanın en büyük liman işletmecilerinden PSA'nın, Türkiye'de başka limanlara da ilgi gösterdiğini ifade eden uzmanlar, Türkiye’nin dünyanın en önemli aktarma merkezlerinden biri olma yolundaki hedefinde Singapur'un tecrübesinin önemli rol oynacağını belirtiyor. Uzmanlar, ayrıca Türkiye'nin yakın çevresinde liman işletmeciliği konusunda oluşacak fırsatların da Türk ve Singapurlu şirketler tarafından birlikte değerlendirebileceğini kaydetti.
Türkiye'nin dış ticareti arttıkça, limanların kapasitesinin de yükseltilmeye ihtiyaç olduğuna işaret eden uzmanlar, gelecek yıl 10 yılda limanlara minimum 5 milyar dolarlık yatırıma ihtiyaç duyulacağına dikkati çekiyor.
Dünya genelinde uluslararası liman işletme ağına sahip PSA tarafından işletilen Singapur Limanı, 2014'te 33,9 milyon TEU (33 milyon adet 34 metreküplük konteyner) kapasiteyle Şangay (Çin) limanından sonra ikinci sırada yer aldı.
Singapur'un 100 milyar dolar portföy büyüklüğü ile ikinci önemli fon şirketi Singapore Investment Corporation (GIC) de dünya çapında gayrimenkul, hisse senedi, sabit getirili bono, doğal kaynaklar, girişim sermayesi ve altyapı alanlarında yatırımlar yapıyor.
GIC, Rönesans Grubu'nun Türkiye'de faaliyet gösteren gayrimenkul kolu Rönesans Gayrimenkul Yatırım AŞ'ye (RGY) 318 milyon dolarla ortak olmuştu.
- STA'lar dış ticareti canlandırıyor
Halihazırda Türkiye ile Singapur arasında 610 milyon dolar civarında olan dış ticaret hacminin, STA kapsamındaki pazar açılımları ile çok daha ileri seviyelere taşınması bekleniyor. STA, mal ticaretinin yanı sıra hizmetler sektörü ve yatırımlar alanında her iki ülkenin müteşebbislerine çeşitli avantajlar getirecek.
İhracatçıların dış pazarlarda, rakipleri ile eşit şartlarda rekabet edebilmesi açısından büyük önem taşıyan STA'lar, son yıllarda Türkiye'nin dış ticaretine önemli katkı sağladı.
Türkiye, ilk STA anlaşmasını 1992 yılında EFTA ülkeleri (İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn) ile imzalarken, Malezya ile yapılan anlaşmanın bu yıl yürürlüğe girmesiyle STA anlaşması yürürlüğe giren ülke sayısı 18 oldu.
Dış ticarete katkısı açısından bakıldığında 2010-2014 dönemini kapsayan 5 yılda STA'ların Türkiye ile ilgili ülkeler arasındaki dış ticaret hacminde ciddi artışlar görüldü.
Buna göre, bu yıl yürürlüğe giren Malezya ile imzalanan STA dışarıda bırakıldığında Türkiye'nin STA imzaladığı diğer 17 ülke ve ülke grubu ile toplam dış ticaret hacmi yüzde 50 artarak 25,9 milyar dolardan 38,8 milyar dolara yükseldi.
Malezya ile yapılan STA bu yıl yürürlüğe girmesine karşın yılın 9 ayı itibarıyla iki ülke arasındaki dış ticaret hacmi yüzde 12,3 artarak 1 milyar 73 milyon dolardan 1,2 milyar dolara çıktı.
AA