Antalya'da düzenlenen COP31 kapsamında sürdürülebilir üretim ve yeşil dönüşüm çalışmaları gündeme gelirken, Eti Bakır Sürdürülebilirlik ve Yönetim Sistemleri Direktörü Gamze Şen Topal, madencilikte kaynak verimliliği ve atık geri kazanımına yönelik uygulamalarını anlattı. Madencilik sektörünün yeşil dönüşümdeki rolüne değinen Şen Topal, yenilenebilir enerji sistemlerinden elektrikli araçlara kadar pek çok alanda metallere ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Şen Topal, sürdürülebilirliği kaynakların verimli kullanılması, üretimin çevresel etkilerinin azaltılması ve faaliyet gösterilen bölgelerde kalıcı değer oluşturulmasını birlikte ele alan bir yönetim yaklaşımı olarak gördüklerini ifade etti.
Bir İşletmenin Çıktısı Diğerinin Girdisi Oluyor
Sürdürülebilirlik çalışmalarının üretim süreçlerine ve işletmelerin günlük kararlarına doğrudan yansımasının önemine değinen Şen Topal, entegre üretim modeli kapsamında farklı işletmelerin üretim çıktılarının yeniden değerlendirildiğini aktardı. Samsun işletmesinde konsantre bakır cevherinden katot bakır üretilirken atık gazdan asit ve gübre elde edildiğini belirten Şen Topal, Kastamonu Küre İşletmesi'nde ortaya çıkan pirit konsantresinin ise Mardin Mazıdağı tesisinde hammadde olarak kullanıldığını söyledi. Mazıdağı tesisinde bakır, kobalt ve çinko gibi değerli metaller geri kazanılırken asit ve gübre üretimi de yapıldığını vurgulayan Şen Topal, "Bir işletmemizin çıktısını başka bir işletmemizin girdisine dönüştürüyoruz. Mazıdağı tesisimizde yılda yaklaşık 500 bin ton ikincil hammaddeyi geri kazanıyoruz" dedi.
Enerji ve Su Verimliliğinde Yüksek Tasarruf
Enerji verimliliği ve karbon yönetimi alanındaki projelerle 12 bin ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesine katkı sağladıklarını kaydeden Şen Topal, doğrudan faaliyetlerden kaynaklanan Kapsam 1 emisyonlarında yüzde 11 azalma raporladıklarını bildirdi. Su yönetimi kapsamında sistem iyileştirmeleriyle 3,2 milyon metreküp su tasarrufu sağladıklarına dikkat çeken Şen Topal, Küre'de proses suyunun yaklaşık yüzde 92'sini geri kazanarak yeniden kullandıklarını belirtti. Ayrıca Çevre Müfettişleri Projesi ile 4 bin 448 öğrenciye çevre farkındalığı eğitimi verdiklerini sözlerine ekledi.
İklim ve Doğa Riskleri Aynı Çerçevede
Eti Bakır'ın farklı coğrafyalarda faaliyet gösterdiğini ve çevresel önceliklerin her sahanın özelliklerine göre belirlendiğini vurgulayan Şen Topal, 2025 yılı verileriyle hazırlanan İklim ve Doğa Bağlantılı Risk ve Fırsat Değerlendirme Raporu'nda sekiz işletmenin ele alındığını açıkladı. Uluslararası TCFD ve TNFD çerçevelerinden yararlanılan bu çalışmanın, madencilik sektöründe TNFD kapsamında doğa bağlantılı risklerin değerlendirildiği ilk rapor olduğunu belirten Şen Topal, hem iklim değişikliğinin faaliyetlere etkisini hem de doğal sistemlere bağımlılığı iki yönlü sorguladıklarını ifade etti.
Yenilenebilir Enerji ve Çevreci Lojistik Yatırımları
Enerji dönüşümüne yönelik yatırımların iklim hedeflerine katkısını değerlendiren Şen Topal, Mardin ve Ağrı'da kurulan güneş enerji santralleri ile yılda yaklaşık 160 bin megavatsaat yenilenebilir elektrik ürettiklerini ve yaklaşık 100 bin ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlendiğini aktardı. Lojistik faaliyetlerin çevresel etkilerini azaltmak için Murgul'da 62,5 kilometrelik hidrolik taşıma hattı kullandıklarını belirten Şen Topal, Cerattepe'deki teleferik sistemi sayesinde ise orman içi karayolu taşımacılığına bağlı yılda yaklaşık 1 milyon litre yakıt tüketiminin önüne geçildiğini kaydetti.
Rehabilitasyon Çalışmalarında Yüzde 90 Performans
Madencilik sonrası gerçekleştirilen rehabilitasyon çalışmaları kapsamında başarının yalnızca dikilen fidan sayısıyla değil, fidanların yaşamını sürdürmesi ve alanın doğal yaşamı destekleme kapasitesiyle ölçüldüğünü belirten Şen Topal, genel performanslarının yüzde 90 seviyelerinde olduğunu söyledi. Mazıdağı'ndaki 70 hektarlık rehabilitasyon alanının 23 hektarının orman yangınından etkilendiğini hatırlatan Şen Topal, yangın sonrasında yaklaşık 28 bin 800 fidanla yeniden ağaçlandırma yapıldığını ifade etti. Biyoçeşitlilik kapsamında ise Adıyaman'da sekiz yıldır dağ keçilerini destekleme çalışması yürüttüklerini, Murgul ve Cerattepe'de yaban hayatını fotokapanlarla gözlemlediklerini dile getirdi.
Gelecek Odak: Döngüsel Ekonomi ve İzlenebilirlik
Gelecek dönemde enerji yoğun proseslerde verimliliği artırmaya, yenilenebilir enerjinin payını geliştirmeye ve birim ürün başına emisyon performansını izlemeye odaklanacaklarını belirten Şen Topal, döngüsel ekonomi çalışmaları kapsamında pelet demir yatırımlarının bulunduğunu aktardı. Uluslararası tedarik zincirlerinde kaynakların izlenebilirliği ve sorumlu mineral tedariki beklentilerinin arttığını vurgulayan Şen Topal, Cengiz Holding partnerliğinde gerçekleşen COP31 organizasyonunda endüstriyel simbiyoz, kaynak verimliliği ve biyoçeşitlilik deneyimlerini paylaşacakları bir panel düzenleyeceklerini ifade etti.