Konya Aydınlar Ocağı’nın Salı Sohbeti’nde “Köşe Bucak Dünya” konuşuldu. Sille Kültür Evi’nde gerçekleştirilen toplantıda Köşe Bucak Dergisi sahibi ve tv programcısı Ali Sami Palaz, iskandinav ülkelerinden İsveç ve Danimarka, Almanya ve Hollan’da ile Ortadoğu ülkelerinden Ürdün, Afrika’dan Sudan ile Türk Cumhuriyetleri’nden Türkmenistan’daki izlenimlerini dia sunumlu olarak anlattı.
Konuşmasına “Çok gezen mi bilir, yoksa çok okuyan mı?” sorusuyla başlayan ve seyahati “ezelden ebede seyahat, aşağıdan yukarıya seyahat ve insanın içine (nefsine) yaptığı seyahat” şeklinde üç kısma ayıran Konyalı gezgin Ali Sami Palaz, “Kâtip Çelebi’nin doğumunun 400. yıldönümü dolayısıyla sizin karşınızda; köşe bucak gezdiğimiz dünya üzerinde ülke ülke yaptığımız seyahatlerde okuyarak ve bilerek gittiğimiz yerleri daha iyi tanıyor ve biliyoruz. Yani zorluk çekmeden o ülke ve kendi tarihimizle ilgili izlere rastlamak mümkün. Biz gezerek okuyan, okudukçe gezen bir anlayışla yola koyulduk.
İsveç’in başkenti Stockholm’da karşılaştığımız mimar Ferdinant Bomberg’e ait posta binasındaki Osmanlı tuğrasını görünce çok şaşırdım. Sonra öğrendim ki mimar Ferdinant, yaptığı binaların görünen köşelerine Osmanlı’dan ve İslâm’dan izler koyuyormuş. O kadar dikkatimizi çekti ki, bir binanın ön kısmına yapılan bir besmelenin gelen şikâyetler üzerine sonra kazınmış oluruk gördük” dedi.
Danimarka Kopenhang’daki bir binaya saplanmış vaziyette patlamamış Osmanlı güllesini de çok enterasan bulduğunu kaydeden Palaz, Karaorman bölgesinde Tuna nehrinin kaynağını da katılımcılara izlettirdi. Batı’yla ilgili tesbitler de yapan Palaz, “Batı’da enteresandır öğleden sonra cadde ve sokaklarda insanlara rastlamanız mümkün değildir. İnsanlar bilemiyorum ya evlerine veyahut da barlara çekiliyorlar.
Ayrıca Batı’da pencerelerin açık (perdesiz), kapıların kapalı olduğunu gözlemledim. Doğu’da ise pencerelerin kapalı, kapıların ise açık olduğunu müşahade ettim. Çünkü doğunun insanı size kapılarını ardına kadar açıyor ve ikramda bulunuyor” şeklinde konuştu.
SUDAN FAKİR ÜLKE
Sudan’da bir köye konuk olduklarını ve çekim yaptıkları sırada Batı’nın adaletsiz zenginliği ile doğunun fakir halini çocuklardan örnekler vererek gösteren Palaz, Sudan’da Batı’lı misyoner kuruluşları tarafından açılan yetimhanelerde çok sayıda Sudan’lının çocuk yaşlardan itibaren yaşlanıncaya kadar orada kaldıklarını ve başka bir yer görmediklerine tanık olduklarını söyledi.
Lübnan ve Ürdün’den de bahseden Palaz, Ürdün’ün “farazi bir ülke” olduğunu ve İsrail’e resmen tamponluk yaptığını belirtti. Kral Hüseyin’in ülkesinde değil, Londra’da yaşadığına işaret eden Palaz, Ürdün’ün zengin muhitlerinde küpler içerisinde sebillerin aktığını, fakir semtlerinde de insanların dünya nimetlerden faydalanamadığını resimler eşliğinde gösterdi. Ürdün’de bedevilerin saygın ve zengin bir sınıfı oluşturduğuna işaret eden Palaz, kıl çadırlarda yaşayan bedevilerin töresinin âdeta kanun sayıldığını söyledi. Palaz ayrıca, Ürdün ve Lübnan’da Osmanlı’nın selamıyla ticaret yapmanın mümkün olduğunu ve Osmanlı’nın saygınlığının günümüzde de yaygın olduğunu ifade etti.
LUT GÖLÜ VE AKABE
Ürdün’daki Lut Gölü’nün etrafının ticarethaneye dönüştüğüne, İsrail tarafında kalan kısmında sunun daha da ileri olduğunu kaydeden Palaz, Lut Gölü’nün suyunun çok tuzlu ve zeytinyağına benzer bir su olduğundan kaldırma gücünün kuvvetli fakat, elbiseyle girdiğinizde o kumaşın sonra çürüdüğünü belirtti. Ayrıca Ürdün toprakları içerisinde olmasına rağmen Akabe’ye giderken gümrüğe tabi tutulduklarını, bunu da Ürdün’ün İsrail’e ne kadar tampon bir ülke olduğunu böylece müşahade ettiklerini söyledi.
Türkmenistan’ın başkenti Akşaabat ile ilgili gezi izlenimlerini de anlatan Palaz, ünlü Alişir Nevai Caddesi dahil Türkmenistan’da resim ve kamera çekmenin izne tabi olduğunu dile getirdi. Türkmenistan’ın halı ve atlarıyla meşhur olduğunu ve bu sebeple Türmen Halıları Bakanlığı ile Türmen Atları Bakanlığı bulunduğunu söyleyen Palaz, Türkmenistan’ın, BM’ye müracaatla her ülke ve devlete eşit mesafede olduğunu ifade eden tarafsızlık akti bulunduğuna da dikkat çekti. Palaz ayrıca, Köşe Bucak Dünya programının TV5’de Haziran ayında yayına gireceğini de sözlerine ekledi.