Eylül ayının zam şampiyonu domates fiyatlarının kasım ayından itibaren düşüşe geçeceği belirtildi. Fide Üreticileri Alt Birliği (Fidebirlik) Savaş Titiz, domates üretiminde herhangi bir azalmanın olmadığını, fiyatların kasım ayından itibaren dengeye oturacağını açıkladı.
Güzlük ekimlerinin üç hafta geç başladığını, bu sebeple kasım ayına kadar seralarda hasat yapmanın mümkün olmadığını vurgulayan Titiz, "Fakat kasım ayından itibaren pazarda domates bollaşacak. Ürün arzının da artmasıyla domatesin fiyatı 1 lira düzeyine kadar gerileyecek." dedi. Başkan Titiz, sektör olarak Türkiye'de dikilen domates ve benzeri sebze türlerini izleme şanslarının olduğunu ifade ederken, domates fidesi satışlarının geçtiğimiz yıllara göre aynı seviyede olduğunu aktardı.
Fidebirlik Başkanı Savaş Titiz, yönetim kurulu üyeleriyle düzenlediği basın toplantısnda, domates üretimi ve sektörel sorunlarla ilgili bilgi verdi. Seralarda üretilen bitkilerin fidesinin yüzde 100'ünü, açık tarlada üretilen sebzenin ise yüzde 60'ının fidesinin sektör tarafından karşılandığını belirten Titiz, "Türkiye'de hazır fide kullanımında hızlı bir artış var. Önümüzdeki 5 yıl içerisinde artık sebzedeki fide üretimin tamamı sektör karşılayacak. Üretici fide üretiminden tamamen çekilecek." diye konuştu.
Fidecilerin öncelikle tam donanımlı bir laboratuvara ihtiyacı olduğunun altını çizen Titiz, şöyle devam etti:
"Fide işletmeleri çok hijyenik bir ortamda çalışması lazım. Fide tesisleri, tıpkı hastanelerin yoğun bakım ünitesi gibi. Bundan dolayı laboratuar çok önemli. Sektörün kendisini iç denetime tutabilmesi, tohumların hastalıklı olup olmadığını tespit etmek için düzgün çalışan bir referans laboratuara ihtiyaç var. Fidebirlik olarak böyle bir laboratuar kurmak için kolları sıvadık. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı da destek veriyor."
Avrupa Fideciler Birliği'ne üye olama çalışmalarının da olduğunu kaydeden Savaş Titiz, sektörün ciddi KDV sorunu olduğunu söyledi. Seraların küçük olması nedeniyle çiftçinin KDV'yi mahsup etme şansının olmadığını dile getiren Titiz, maliyetlerin düşürülmesi için sebze fidesi ve tohumundaki KDV oranının yüzde 1'e çekilmesi gerektiğini vurguladı. Savaş Titiz, fide işletmelerinin 50'nin üzerinde işçi çalıştırdığını, bu yüzden KOBİ sınıfına dahil edilmesini istediklerini de belirtti. Titiz, uzun bir uğraş sonucu birliğin merkezinin Antalya'ya alındığı haberini de verdi.
"DOMATES FİYATLARI KASIMDA DÜŞÜŞE GEÇER"
Fidebirlik Başkanı Savaş Titiz, son günlerde hızla artan domates fiyatlarına da değindi. Kasım ayında arzın artmaya başlamasıyla domates fiyatlarının normale döneceğini öngören Titiz, erken yaz dönemindeki yağışların ve aşırı sıcakların domates fiyatlarını arttırdığını savundu.
Domates güvesi olarak da bilinen Tuta Absoluta zararlısının da domates üretimini olumsuz etkilediğine dikkat çeken Başkan Titiz, "Şu anda domates fiyatları anormal derecede yüksek gözüküyor. Bunun temel nedeni, açık tarla ürünü domates yetiştiriciliğinin erken yaz döneminde görülen uzun süreli yağışlardır. Bu yağışlar üründe mantari hastalıklara neden oldu ve ürün arzında azalma yaşandı. Bu şartlarda tarla mahsulünün hasad süresi de kısa sürdü. Normal şartlarda ekim sonuna kadar süren hasad süresi eylül ortalarında biterek arzda ciddi düşüş yaşandı. Hatta piyasada sofralık domates olmayınca pazarcı ihtiyacını sanayi domatesinden tedarik etmeye başladı. Bunun sonucunda sanayicinin 11 kuruşa aldığı salçalık domates 55 kuruşa yükseldi. Bu durum salça fiyatlarında da artışa neden olacak." tespitinde bulundu.
FİDE SEKTÖRÜ 200 MİLYON DOLAR CİROYA SAHİP
Fidebirlik Başkanı'nın verdiği bilgilere göre, Türkiye'de halen 80 fide işletmesi faaliyet gösteriyor. Birliğe üye sayısı iki yılda 70'e ulaştı. Modern fide kullanımı, seralarda yüzde 100'e yakın, açık tarla sebze üretiminde ise yüzde 55 civarında. Türkiye'de halen 1150 dekar modern fide üretim alanı bulunuyor. Bu alanda yılda 1 milyar 750 milyon adet fide üretiliyor. Bu alanın 741 dekar Antalya'da yer alıyor. 2009 yılında Antalya'da üretilen fide miktarı 935 milyon adet. Bunun 75 milyon adedi aşılı fideden oluşuyor. Toplam fide üretiminin içinde domatesin payı yüzde 63'e çıktı. Daha önceki yıllarda bu oran yüzde 55'ler civarındaydı. Artışta sanayi domatesinin hazır fide kullanımına yönelişi önemli bir etken oldu. Sektörün yıllık cirosu ise 200 milyon dolar.
YÖK BAŞKANININ AÇIKLAMASI 'TALİHZİSLİK'
YÖK Başkanı Yusuf Ziya Özcan'ın domates tohumlarıyla ilgili açıklamasına da değinen Titiz, "YÖK Başkanı'ndan böyle bir açıklama gelmesi üzücü. Keşke Ermen Toroğlu gibi konuşmasaydı." ifadesini kullandı. Özcan'ın 'GDO'lu domates' sözünün sektörü olumsuz etkilediğinin altını çizen Titiz, şu görüşleri dile getirdi:
"Genetik mekanizması bozulmuş domatesler sözünün, bilim insanlarının üst çıtasını oluşturan bir kurulun başkanı sıfatını taşıyan bir akademisyen tarafından söylenmesi, son derece talihiz bir durum olmuştur. Bütün bu açıklamaların bir şehir efsanesi edasıyla dile getirilmesi, yaş meyve sebze sektöründe olduğu kadar tohum, fide ve ıslahla uğraşan kuruluşlar üzerinde de olumsuz bir etki yapmıştır."