Konya Aydınlar Ocağı’nın Selçuklu Salı Sohbetleri’nde, ‘Vefatının 31. Yılında Celal Bayar’ın hayatı ve siyasi kişiliği ile mücadelesi dile geldi Necmettin Erbakan Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Yakup Kaya, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin 3. Cumhurbaşkanı olan siyaset ve devlet adamı Mahmut Celal Bayar’ın Rumeli kökenli olduğunu fakat hemşerimiz de sayıldığını belirterek “1883 Bursa’nın Gemlik İlçesi Umurbey Köyü doğumlu olan Celal Bayar, Abdullah Fehmi Efendi’nin oğludur. Annesi Emine Hanım. Bu aile 93 Harbi olarak bildiğimiz Osmanlı-Rus Savaşı (1877) sonrasında Türkiye’ye göç ederek Bursa’ya gelip yerleşiyor. Kökeni araştırıldığı zaman Osmanlı Devleti’nde ilmiye sınıfına yükselen Abdullah Fehmi Efendi ve ailesinin Konya bölgesinden iskân politikası gereği Balkanlara göç ettirilmiş bir aile olduğunu görüyoruz” dedi.
Konya Halk Kütüphanesi’ndeki sohbette, Abdullah Fehmi Efendi’nin üç çocuğundan Asım ve Behzat’ın verem hastalığından öldüklerini ve hayatta kalan Mahmut Celal’in zeki bir çocuk olduğunu söyleyen Yrd. Doç. Dr. Yakup Kaya, babasının Gemlik müftülüğüne atanmasından sonra tahsil hayatını Gemlik’te devam ettirdiği belirterek “Celal Bayar’da kabına sığmayan bir yapı görüyoruz. Gelecekte de Türk siyasetinde, Türk Devletinin yönetiminde, İnkılâbın yapılmasında, kurgulanması ve uygulanmasında çok önemli bir görev alacağı ilkokul, ortaokul, özellikle Rüştiye ve İdadide kendisini göstermiş” diye konuştu. Celal Bayar’ın Gemlik’te lise eğitimini tamamladıktan sonra Bursa İpek Meslek Yüksek Okulu ile Fransız Kolejinde eğitim gördüğünü ve memuriyet hayatına atılarak hukuk ve bankacılık alanlarında çalıştığını kaydeden tarihçi Kaya, 1907’de İttihat ve Terakki’nin Bursa’daki gizli kolu olan Küme adlı örgüte girdiğini ve ardından Cemiyet tarafından İzmir’e görevli olarak gönderildiğini de ifade etti. Mütareke döneminde İzmir Müdafaa-i Hukuk-i Osmaniye Cemiyeti’ne giren Celal Bayar’ın İzmir’in işgali tehlikesi belirince, Galip Hoca takma adıyla zeybek ve köy hocası kılığında bölgeyi dolaşarak işgale karşı propaganda yaptığını da dile getiren Kaya, Bayar’ın siyasi mücadelesiyle ilgili olarak şunları söyledi:
“12 Ocak 1920’de toplanan son Osmanlı Mebusan Meclisi’ne Saruhan Sancağı milletvekili olarak katıldı. Millî Mücadele’nin başlaması ile birlikte Anadolu’ya geçerek bu hareketteki yerini aldı. Birinci Büyük Millet Meclisi’nde milletvekili olarak görev alan Mahmut Celal Bayar, 1921’de İktisat Bakanı oldu. 1923 seçimlerinden sonra II. Büyük Millet Meclisi’ne İzmir milletvekili olarak girdi. Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda politika becerisi ve iktisatçı kimliği ile parladı. 1932’de İktisat Bakanlığı’na getirilen Bayar, 1937’ye kadar bu görevde kaldı. Ayrıca 1937–1939 yılları arasında başbakanlık yaptı. Daha sonra siyasî yaşamını İzmir milletvekili olarak sürdürdü. Çok partili siyasî yaşamın başlaması üzerine 1946 yılında Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan ile birlikte Demokrat Parti’yi kurdu ve başkanlığa getirildi. Partisinin 1950 seçimlerini kazanmasından sonra 22 Mayıs 1950’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nce Türkiye’nin üçüncü cumhurbaşkanı seçildi. 10 yıl boyunca sürdürdüğü bu görevden 27 Mayıs askerî müdahalesi ile 1960 yılında uzaklaştırılan Mahmut Celal Bayar, 15 Eylül 1961’de Yassıada Mahkemesi tarafından idama mahkûm edildi. Cezası daha sonra müebbet hapse çevrilerek Yassıada’dan Kayseri Bölge Cezaevi’ne nakledilen Bayar, 7 Kasım 1964’te rahatsızlığı nedeniyle serbest bırakıldı. 1903 yılında Reşide Hanım’la evlenen ve üç çocuğu olan Celal Bayar 22 Ağustos 1986 günü İstanbul’da vefat etti.”
BAYAR ATATÜRKÇÜ VE KOMİTACIDIR
Celal Bayar’ın fikir dünyasının oluşumunda ideolojik kimliğinin ortaya çıkışında Bursa’daki eğitim hayatı ile tanıştığı Süleyman Nazif gibi sürgündeki kişilerin büyük bir etkisi olduğuna işaret eden Kaya, Bayar’ın İzmir Kız Lisesi ile Altay Spor Kulübü’nün kuruluşunda etkinliği olduğunu da ifade ederek “Mahmut Celal Bayar safkan bir Atatürkçü ve iyi bir komitacıdır” dedi.
Sohbetin sonunda kendisine sorular soruları da cevaplandıran Yrd. Doç. Dr. Yakup Kaya’ya Konya Aydınlar Ocağı Başkanı Yrd. Doç. Dr. Mustafa Güçlü, kitap hediye etti. Kaya da bu hediyeye kitap armağan ederek karşılık verdi.