Mevcut Adliye Sarayı’nın Selçuklu sultanlarının ailelerinin gömüldüğü mezarlığın üzerine yapıldığını ileri süren Prof. Dr. Bayram 1960’larda Orduevi yapılırken de Konya İç Kalesi’nin zahire depolarına ulaşıldığını, ancak çıkarılan tonozların akıbetinin belirsizliğini koruduğunu ifade etti.
Zindankale Katlı Otoparkı’nın inşa çalışmalarında Sultan Alaeddin Keykubat döneminde yaptırılan Konya şehir hapishanesinin temellerine rastlanması Konya’da tarihi dokunun tahribi konusunu yeniden gündeme taşıdı. Selçuklu tarihi uzmanları otopark inşaatının durdurularak tarihi hapishanenin temel planlarının, otopark inşaat alanında bilimsel yollarla araştırılmasını istediler. Uzmanlar “Bu bilimsel araştırmalar sonuçlanmadan otopark inşaatına devam edilmemeli” şeklinde konuştular.
Konuyla ilgili olarak gazetemize açıklama yapan Selçuk Üniversitesi Tarih Bölümü emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Mikail Bayram, Sultan Alaeddin Keykubat’ın Konya dış surlarını yaptırırken suçluların hapsedilmesi için inşa ettirdiği Zindankale’nin temellerine rastlanmasının tarihi öneminin çok büyük olduğuna dikkat çekti. bölgenin tarihsel açıdan yeterince bilinmediğini kaydeden Bayram “Ama Selçuklu tarihçilerinden öğrendiğimiz kadarıyla Ahi Evren, Ahi Ahmed gibi ünlü simalar bu hapishanede 5 yıl mahkum kaldılar. Ayrıca Selçuklu Başveziri Sadettin Köpek düşman bellediklerine bu hapishanede işkence etti. Sadettin Köpek sultan emriyle katledilince de Köpek yanlıları bu zindana kondu” dedi.
KADI İZZETTİN CAMİİ BERBAT EDİLDİ
Prof. Dr. Mikail Bayram Konya’da son 100–150 yıl içinde yaşanan tarih katliamının şehri tanınmaz hale getirdiğini söyledi. Bu tahribatla Konya’nın Selçuklu-Osmanlı şehri olmaktan çıkarıldığını belirten Bayram, özellikle Orgeneral Fahrettin Altay’ın valiliği döneminde Seyyid Şerafettin Türbesi, Ulvi Sultan Türbesi gibi tarihi eserlerin ne ulaşıma ne de şehir hayatına herhangi bir zararının olmamasına rağmen yıkıldığına dikkat çekerek “Moğollarla Sultanhanı’nda yapılan savaşta şehit düşmüş Vezir Kadı İzzettin’in camisi bile yıkıldı. Türbesi tanınmaz hale getirildi. Cami tekrar yapılarak nereden geldiği belli olmayan Karpuzoğlu ismi verildi” diye konuştu. Şerafettin Türbesi’nin şimdilerde Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından yeniden yaptırılacağına işaret eden Bayram “Önce yıkıyorlar, sonra yeniden yaptırıyorlar. Tarihi bilmeyen insanlar şehre zarar veriyor” dedi.
ADLİYE SARAYI SULTAN MEZARLIĞI
Merkez Bankası’nın bulunduğu yerde Kanuni Sultan Süleyman’ın yaptırdığı son derece renkli Bedesten’e bile tahammül edilemeyip yıktırıldığını kaydeden Bayram, “20. yüzyıl başlarında Ahi Evren’in ders verdiği Hanikah-i Sultani medresesinin izleri Konya’da mevcuttu. Ama şimdilerde İl Özel İdaresi ve İşhanı olarak kullanılan yapılar dolayısıyla bu kalıntılar bile küründü. Yol açma kaygısıyla Amber Reis Camii’nin alanı daraltıldı ve Amber Reis Türbesi yok edildi. Mevcut Adliye Sarayı’nın ve Kültür Park’ın önemli bir bölümünün yer aldığı saha da Selçuklular döneminde sultan ailelerinin mezarlığıydı. Bu alanda II. İzzeddin Keykavus’un kızı Kutlu Melek hatunun türbesi halen korunuyor. Ayrıca 1960’larda Adliye Sarayı yapılırken hafriyattan çıkan mezar taşları da İzzet Koyunoğlu beyin gayretleriyle kurtarıldı. Bu durum Konyalı yöneticilerin ve halkın tarihe ne kadar duyarsız olduklarını göstermeye yetiyor” dedi.
ATABEKİYYE MEDRESESİ’NE NE OLDU?
Tarla mahallesinde Ali Gav Medresesi’nin yanında bir zamanlar Atabekiyye medresesinin yer aldığına dikkat çeken Bayram “Bu medrese Anadolu ilim ve fikir hayatı için son derece önemli müderrislerin ders verdiği bir medreseydi. Medresenin yakınlarında Kutlu Melek Kütüphanesi de yer alıyordu. Şimdi bu tarihi eserler yok” dedi.
ORDUEVİ’NİN ALTI SELÇUKLU ZAHİRE DEPOSU
Nihat Demirağ adlı mühendis tarafından 1960’larda Alaaddin Tepesi’ne yaptırılan Orduevi inşaatı esnasında Selçuklular dönemi İç Kalesi’nin zahire depolarına ait çok sayıda tonozun ortaya çıkarıldığını kaydeden Bayram “Bu tonozların akıbeti belirsiz kaldı. Ne yapıldı bir bilen yok” şeklinde konuştu.
SELÇUKLU VAKFİYELERİ MUTLAKA YAYINLANMALI
Tarihi eserlerin yerlerini belirlemekte son derece önemli vesikalardan olan Selçuklu vakfiyelerinin metinlerinin halen yayınlanmamasının son derece üzücü olduğunu belirten Bayram “Bu vakfiyeler tarihçiler için büyük önem taşır. Vakfedilen eserin nerede, hangi binaların yanında yer aldığı bu vesikalar sayesinde belli olur” diyerek Kadı İzzettin Camii Vakfiyesi’nin bulunmasıyla ilgili başından geçen bir olayı da şöyle aktardı: Bundan yaklaşık 20 yıl önce Koyunoğlu Müzesi’nde bir araştırmamı yürütüyordum. Üç dört kişi ellerinde bir tomar evrakla çıkageldi. Kütüphane yetkililerinden eski yazının okunması konusunda yardım istediler. Ben meseleye el koydum. Evrakları inceledim. Çoğu tapu kaydı, tapu senedi gibi evraktı. Ama içlerinden birisi özel olarak rulo haline getirilmişti. Açıp okuyunca 1254 tarihli Kadı İzzettin Vakfiye Senedi olduğunu anladım. Bu evrakların nereden nasıl elde edildiğini evrakları getirenlere sorunca Mevlana Müzesi arkasındaki bir evin tereğinden çıktığını öğrendik. Ev belediye tarafından yıktırılmış, bu evrakları da o vatandaşlar kütüphaneye getirmişler. Hâlbuki bu vakfiye en azından o hane halkının Kadı İzzettin Vakfı’nın mütevellisi olduğunu gösteriyor, Kadı İzzettin’in soyunun günümüzdeki durumunu ortaya koyacak bilgiler içeriyordu. Bu evde yaşayanlarla ilgili herhangi bir araştırmaya izin bile verilmeden evin yıkılması üzücüydü. Vakfiye senedini dönemin Müze Müdürü Erdoğan Erol beye haber vereek Müze Kütüphanesi’ne kazandırılmasını sağladık. Allah’a şükür, en azından Kadı İzzeddin Vakfı’nın Senedi elimizde.
Prof. Dr. Mikail Bayram 100 kadar Selçuklu Vakfiyesi’nin günümüze ulaştığını kaydederek en kısa zamanda bu vakfiyelerin metninin yayınlanmasının gerekli olduğunu sözlerine ekledi. Murat Güzel-Memleket