Konya Aydınlar Ocağı’nın Salı Sohbetleri’nde konuşan Prof. Dr. Naim Şahin, insanda san’at ve güzellik duygusunun fıtri olduğunu belirterek “Güzel, güzel olduğu için sevilir. ‘Allah güzeldir, güzeli sever’ sözünden hareket edecek olursak yaratılanların hepsi güzeldir” dedi.
Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Naim Şahin, İmam-ı Gazali’nin vefat yıldönümü münasebetiyle Sille Kültür Evi’nde düzenlenen söyleşide, ahlâk ve güzellik anlayışını İmam-ı Gazali’nin bakış açısıyla ele alarak değerlendirdi. İmam-ı Gazalî’nin, 1058 yılında İran’ın Horasan bölgesinde Tus şehrinde dünyaya gelen ve “Hüccet’ül-İslâm” lakabıyla anılan bir İslâm mütefekkiri olduğunu ifade eden Prof. Dr. Şahin, “Nizamîye Medresesi’nde Nizamülmülk’ün de iltifatına mazhar olan Gazalî, hikmet, felsefe ve mantık ilimlerinde derinleşen ve en az 25 eseri olan bir İslâm âlimi olarak 18 Aralık 1111’de (901 yıl önce) vefat ederek Tus’a defnedilmiştir” dedi. Estetiği “Güzel veya güzelliği dokunma, tatma, görme, işitme ve koklama gibi beş duyunun sağladığı bir ilim dalı” olarak tanımlayan Şahin, estetiğin, san’at felsefesinden veya sanat eserindeki yapıdan daha geniş bir kavram olduğuna dikkati çekti.
GÜZELLİK DUYGUSU FITRATTANDIR
‘Estetik’ denilince insanın aklına “güzellik duygusu”nun geldiğini kaydeden Şahin, insanda fıtratta var olan yüce hislerden birisinin din duygusu, diğerinin ise estetik duygusu olduğunu belirterek “Onun için din duygusu ve güzellik duygusu insanda fıtrattandır, yaratılıştan vardır” diye konuştu.
San’attaki değer yargılarımızın güzel-çirkin, ahlâktaki değer yargısınınnin iyi-kötü, bilgideki değer yargısının ise doğru-yanlış şeklinde değerlendirildiğini belirten Şahin, estetik (güzellik) ile sevgi konusunu Gazalî’nin bakış açısıyla şöyle dile getirdi: “Gazalî’ye göre sevgi karşınızdaki nesneye karşı ünsiyet ve ülfet oluşturmadır. Bu ülfet ve ünsiyet aşırı miktarda olursa bu sevgi aşka dönüşür. Dolayısıyla bir şeyin güzel olması bilgiye dayalıdır. Gazalî’ye göre sevgi bir şeyi zâtından ötürü sevmek. İşte eksilip artmayan, yok olmayan, tükenmeyen gerçek sevgi budur. Güzelliği idrak eden herkes güzeli sever. Güzeli sevmek güzelliğin zâtındandır.
ALLAH GÜZELLERİN GÜZELİDİR
Allah güzellerin güzelidir. Nitekim “Allah güzeldir, güzeli sever.” Allah güzelse, O’nun yaratmış olduğu âlemde güzeldir. Çirkin değildir. Âleme bir bütün olarak bakmak lâzım. Güzelliği görmek için küçük bir evren olan insanın yapısına bakmak lâzım. İnsan küçük bir kosmosdur. Gazali’ye göre esas güzellik, batinî güzellik yani dış güzellik değildir. Allah neylerse güzel eyler. Bu bakımdan Allah kendisi güzelse O’ndan sadır olan şeylerde güzeldir.
Gazalî’ye göre her güzel, güzel olduğu için sevimlidir ve sevilir. Allah Teâlâ cemâl sahibidir. Güzeldir, güzeli sever. Güzel bir iş, güzel bir vasıftan doğar ve güzel vasfa delalet eder. Güzellik Allah’ın sıfatlarından ve vasıflarından olduğu için gördüklerimiz bu vasıfların yansımasından ibarettir.”