Tek kuruş ödemeden Dışbank’ın sahibi oldu
Aydın Doğan’ın banka sahibi oluşunun öyle bir hikâyesi var ki dünyada örneği yoktur. İş Bankası’nın satışa çıkardığı Dışbank’ı, Frankfurt İş Bankası’ndan gelen ballı krediyle satın aldı, cebinden hiç para çıkmadan banka sahibi oldu
Kemal Derviş, kamu bankalarını (Ziraat ve Halk) rehabilite etsin diye bula bula Aydın Doğan’ın holdingdeki sağ kolu Vural Akışık’ı buldu. Akışık, devlette tatlı tatlı rehabilitasyon yaptıktan sonra, Aydın Doğan’ın bankası Dışbank’ın başına geçti
1990’lı yılların sonunda medyada iyice büyüyen Aydın Doğan, Ankara bürokrasisinin kurtlarını da yavaş yavaş saflarına çekmeye başlamıştı. Kimi devletteki işlerini bırakıp Doğan’ın kurmayı oluyor, kimileri devlet içinde kalıp Aydın Bey’e yol gösteriyordu. “Devletin deniz yemeyenin keriz olduğu” yıllarda öyle akılalmaz işlere girişti ki bugün bile “tokatçılık dersi” olarak okutulacak cinsten. Mesela Ankara bürokrasisini çok iyi bilen Vural Akışık, Doğan’ın operasyonlarındaki baş aktörlerdendi.
Doğan Holding’de profesyonel yöneticilik yaptı. Yıllarca Aydın Bey’in maaşlı elemanı olarak görev aldı. Kemal Derviş’in Türkiye’ye gelişiyle düğmeye basıldı. Çünkü Mesut Yılmaz, Kemal Derviş ve bürokrasideki kilit adamları Aydın Doğan’ın medya desteğiyle operasyonlara başlayacaktı. Hürriyet ve Milliyet, Kemal Derviş’in poster gibi resimlerini basıp yıldızını parlatıyor, Derviş de ufak ufak Ankara’da iş bitiriyordu. 4 Nisan 2001’de Derviş ilginç bir atama yaptı. Ziraat ve Halk Bankası’nı birlikte yönetmek ve rehabilite etmek için kurulan Kamu Bankaları Ortak Yönetim Kurulu Başkanlığı görevine memlekette başka akıllı adam yokmuş gibi Vural Akışık’ı atadı. Kim bu Akışık, Doğan Holding’de Aydın Bey’in sağ kolu, yüksek maaşlı akil adamı. Kediye ciğer emanet etmekten daha feci bir durum. Devlet bankalarının en hortumlandığı dönemde, en büyük medya gurubunun yöneticisi kamu bankalarının başına çörekleniyor. Gerisini tahmin edin... Bu kadarla kalsa iyi. Aynı dönemde Fon’a devredilen bankaların ortak yönetim kurulu başkanlığını Tevfik Altınok yürütüyordu. O dönemde Demirbank’a da el konduğu için Demirbank’ın fiilen başında Altınok vardı. Bu ikilinin yolu Hollanda’da da kurulu Demir-Halkbank’ın Fon’a devri ile kesişmiş oldu. Demir-Halkbank’ın yüzde 70’i Fon’da geri kalanı Halkbank’taydı... Bu bankayı da sakın öyle tek şubeli bir tabela bankası filan zannetmeyin. 2 milyar doları aşan aktif büyüklüğü ile o zaman Türkiye’deki birçok bankadan değerli bir bankaydı. Vural Akışık ile Tevfik Altınok yönetimindeki ortaklık, sadece bir ay sonra şöyle bir açıklama yaptı: Demir-Halkbank NV.’nin yüzde 70 oranındaki hissesiyle, Demir Kazakistan, Demir Kırgız International, Demir Bulgaria’ya Halit Cıngıllıoğlu (Demirbank’ın sahibi) ve Aydın Doğan tarafından 95 milyon dolar teklif verildi. Hisse devir görüşmelerine başlanması için bu teklif yeterli görülmekle birlikte (Onayı veren Tevfik Altınok), diğer ortakların yani Halk Bankası’nın (Başında Aydın Doğan’ın maaşlı adamı Vural Akışık var) ön alım hakları bulunması nedeniyle hisse devir görüşmelerine söz konusu ortakların ön alım hakkını kullanmaması halinde (kullanıp kullanmama kararı da aslında Vural Bey’de) başlanacaktır. Peki bundan sonra ne oldu dersiniz... Akışık, Halkbank genel müdürlüğüne getirdiği Emel Çabukoğlu’na “Halk Bankası olarak ön alım hakkınızı kullanmayın” talimatını verdi. Karar Altınok’a bildirildi. Altınok da hemen satış için talimat verdi ve onay için BDDK’ya yollayarak görevini tamamladı. Böylece koca banka 95 milyon dolara Doğan-Cıngıllıoğlu’nun oldu.
6 YIL SONRA ÖDEMELİ KREDİ
Bitmedi, sistemi öyle güzel kurdular ki, operasyonun tamamlanmasının ardından Altınok, 31 Aralık 2001’de görevden ayrıldı. Ve sadece 9 gün sonra Doğan Holding’de hiper maaşla işe başladı. Akışık ise, biraz daha kamuda kalıp, hortumlanacak banka var mı diye bakındı. Nisan 2002’de istifa edip Doğan’ın yanına geri döndü. Eski dostlar Doğan Holding’in binasında bir araya geldiklerinde Demir- Halkbank’ı da devletten alıp Aydın Bey’e sunmuş oldular. Aynı Vural Akışık, daha sonra Dışbank’ın yönetim kurulu başkanlığına oturup, Hollanda Dışbank’ı Demir-Halkbank’a sattı. Sonra da Özelleştirme İdaresi’ne devredilen kalan yüzde 30’u alıp işlemi tamamladı.
Yine bu dönemde Doğan Grubu’nun kurt yöneticisi Vural Akışık’ın öyle bir operasyonu var ki, Türk finans tarihine geçecek cinsten... Patronu Aydın Doğan, cebinden bir kuruş para koymadan Dışbank’ın sahibi oldu. Kendi şirketleri arasında yaptığı para transferleri ile tanınan Aydın Doğan’ın, İş Bankası ile de arası hep iyi oldu. Dışbank’ı alma sürecindeki manevrası şöyleydi: İş Bankası zor duruma düşen ve alacaklısı olduğu Lapis’ten Dışbank’ı geri aldı. O dönemde zarardaki bir bankayı elde tutmak pek akıl kârı değildi. Hemen Dışbank’ı satışa çıkardı. Bankaya Doğan talip oldu. Bunun üzerine o zamanki İş Bankası yönetimi Aydın Bey’e 20 Kasım 1994’te Frankfurt İş Bankası kanalı ile libor artı 2 faizle 6 yıl sonra ödemeli 7 milyon dolar kredi verir. ardından aynı banka tarafından Doğan’a 7 yıl vadeli, benzer faizli 11 milyon 468 bin Alman Markı daha kredi sağlanır. Böylece Aydın Bey, cebinden bir kuruş çıkarmadan 14 milyon dolar kredi ile ve ödemeye de 6 yıl sonra başlamak kaydı ile Dışbank’ın sahibi olur. Vay be, ne kumpas diyorsanız. Bu kadarla bitmiyor. Aydın Bey bu, bununla yetinir mi?.. İş Bankası’ndan Dışbank’a önce 40 milyon dolar sonra 50 milyon dolar daha mevduat yatırmasını ister. Bu isteği de tabii ki yerine getirilir...
----------------------------------------------------------------------------
Bu Vural Akışık’a hiç dokunulmadı!
BİR dönemin baş aktörleri hâlâ Aydın Doğan’ın en yakınındaki isimler... Doğan’ın yanından Kamu Bankaları Ortak Yönetim Kurulu Başkanlığı’na geçip, Dışbank’ı patronu için alan Vural Akışık, sonra hemen Doğan Holding’e geri döndü. Dışbank Yönetim Kurulu Başkanlığı yaptı. Sonra Petrol Ofisi’nı satın alma sürecini yönetti. Şu an Doğan Holding’de Aydın Doğan ve kızlarından sonra imza yetkisi olan en etkin isim. Petrol Ofisi’nin de yönetim kurulu başkanı. Ve ne hikmetse topu topu 6-7 yıl mazisi olan bu işlerden bir türlü yargılanamıyor...
----------------------------------------------------------------------------
Demir-Halk işinde suçu Ecevit’e atmışlardı
2001’de operasyonla Vural Akışık-Selçuk Demiralp ikilisini kamuda görevlendirip Hollanda’da bulunan Demir-Halkbank’ı bir ayda oldu bittiyle satın alan Doğan Grubu, “O iş Ecevit Hükümeti’nin onayı ile” oldu diye savunma yapmıştı. Bu da büyük bir yalan...
DIŞBANK’ı İş Bankası’ndan yine İş Bankası’nın kredisiyle alan Doğan Grubu, sadece 287 milyon dolar öz sermayesi olan bu bankadan kendi şirketi POAŞ’a tek kalemde 200 milyon dolar kredi açtı. (Bu mevzuya yazı dizimizin POAŞ bölümünde ayrıca değineceğiz) Aydın Doğan bununla da kalmayıp, Demir-Halkbank’ın kamuya geçmesi gereken hisselerini de (Yüzde 30) Vural Akışık’ın manevrasıyla kendi kucağına aldı. Olay 2003’te o dönem Turgay Ciner’in elinde bulunan Sabah gazetesine haber olunca Aydın Doğan, Vural Akışık’ı kurtarmak için bir açıklama yapmıştı. (Nasıl yapmasın, kamu bankalarının başında holdinginden ayrılıp devlet memurluğuna geçen Vural Bey vardı) Aydın Doğan, Hürriyet’e koydurduğu bir haberle Demir-Halkbank’taki, yüzde 30’luk Halkbank (Kamu) payının opsiyon kullanmama hakkının Vural Akışık değil, hükümet tarafından yapıldığını yazdı. Yani bir anlamda kararı Ecevit vermiş demeye getirdi. Oysa o dönemde bu işlerin gizli gizli Mesut Yılmaz-Kemal Derviş ikilisi tarafından yürütüldüğünü herkes biliyordu. Hatta Ecevit’in o dönem sağ kolu durumundaki şimdinin DSP İzmir Milletvekili Recai Birgün, Ecevit’e oldu bittiyle imzalatılan belgeleri AKŞAM’a anlamıştı. Fakat Demir-Halkbank satışındaki engeli kaldıranın bizzat Vural Akışık olduğu Yüksek Denetleme Kurulu raporuna bile girdi.
PETROL OFİSİ’Nİ KENDİ BANKASININ KREDİSİYLE NASIL ALDI?.. GAZETELERİ NE HABERLER YAPTI?
Dışbank’ı cebinden tek kuruş ödemeden satın alan Aydın Doğan, o dönemin siyasileriyle işbirliği yapıp aynı yöntemle Petrol Ofisi’nin de (POAŞ) sahibi oldu
POAŞ’ın % 51’ini borçlanıp borcu yine POAŞ’a ödettiler
Borçlarını satın aldıkları şirkete ödeten Doğan Grubu, bununla da yetinmedi. Halka arzı gereken yüzde 25.8’lik POAŞ hissesini de blok halde İş-Doğan’a sattı
Aydın Doğan, Petrol Ofisi’ni satın alırken, o dönem yine kendisine ait olan Dışbank’ın kaynaklarını sürekli olarak yasal limitlerin üzerinde kullanmıştı. Olay, 2002’de Petrol Ofisi ile İş-Doğan’ın birleştirilme girişimi sırasında kamuoyuna yansıdı. Üzerinden 6 yıla yakın zaman geçmesine karşın hiçbir savcı harekete geçmedi. Buna karşın Hürriyet başta, Doğan Grubu gazetelerin ‘hortumcu’ dediği banka patronları bu kadar hoyratça kaynak kullanımı yapmamıştı. O dönemdeki birleşme operasyonuyla açıklanan bilanço bilgilerine göre Aydın Doğan, Dışbank’ın özkaynaklarını kendi şirketlerine aktardı... İş-Doğan Ortaklığı, Petrol Ofisi’ni satın alırken kamuyu defalarca zarara uğratmış, son olarak da borçlarını ödeyemediğini söyleyerek, 271 trilyon liralık kamu alacağının ertelenmesini istemişti. Doğan Grubu’nun borcu, yine kamuyu zarara uğratan bir yolla 2007 yılına kadar ertelenmişti. O dönemde POAŞ, Hürriyet ve Milliyet’te Doğan Grubu’nun ‘borç ötelemesinde 90 milyon dolar ek teminat verdik’ açıklamasıyla kamuoyunu kandırmaya çalışmıştı. Çünkü İş-Doğan Ortaklığı, Özelleştirme İdaresi’ne hisse senetlerini usulsüz teminat olarak göstermişti. 90 milyon dolarlık teminat ise 2007 yılına yayılan borcun faizinin teminatıydı.
Özelleştirmeyi baştan sona mercek altına alan TBMM Yolsuzlukları Araştırma
Şirketlerine yasal limitin 4 katı kredi aktarmıştı
2002’de düzenlenen Bankalar Kanunu’na göre bankalar kendi grup şirketlerine özkaynaklarının yüzde 25’inin üzerinde kredi veremiyordu. TMSF, geçmişte bankaların pek çoğuna Bankalar Kanunu’nun 14. maddesinin 4’üncü bendini gerekçe göstererek el koymuştu. Bu madde, bankalara mevduatı tehlikeye düşürecek nitelikle kendi şirketlerine kaynak aktarmayı yasaklıyor. Kaynak aktaran bankalara ise el konulmasına yol açıyor. SPK’nın isteği üzerine 26 Aralık 2002 tarihinde Milliyet Gazetesi’nde yayınlanan birleşme bilgileri dikkate alındığında, Doğan Grubu, Dışbank ve Dışbank’a ait yurtdışı bankalardan kullandığı kredi limiti yüzde 25 yasal sınırın çok üzerinde gerçekleşti. Ve bu oranın artmaya devam ettiği anlaşıldı. Dışbank’ın son açıklanan bilançosuna göre (Eylül 2002/9 aylık) 444 trilyon lira (265 milyon dolar) özkaynağı olan Dışbank, doğrudan ve dolaylı yollardan İş-Doğan şirketine 164 trilyon lira (98 milyon dolar) kredi verdi.
KREDİ ORANI YÜZDE 81
Buna göre Dışbank, yasal limitin çok üzerinde özkaynağı, yüzde 36 oranında bir krediyi grup şirketine kullandırmış oldu. Ancak kredi 2000 yılında kullanıldığı ve o dönem bankanın özkaynağının da 72.8 trilyon lira (121 milyon dolar) olduğu dikkate alındığında tablo daha da vahim. O dönem Aydın Doğan’a verilen kredi, toplam özkaynaklarının yüzde 81’ine ulaşıyor. Böylece bankanın özkaynaklarına yönelik aşındırma ciddi noktalara getirildi. 2003 başında yaklaşık 265 milyon dolar özkaynağı olan Dışbank, bu miktarın 198 milyon dolarını kendi patronuna kredi olarak veriyordu...
Derviş durup dururken yasayı yumuşattı
GEÇMİŞTE limit aşımı yaşayan ve banka kaynaklarını kendi grup şirketlerine kullandırdığı için Fon’a geçen bankalar olmasına rağmen, bu uygulamadan Aydın Doğan’ın bankası için vazgeçildi. Çünkü başta Mesut Yılmaz, Ankara bürokrasisi Aydın Bey’i çok seviyordu. O dönem yasal limitlerin üzerine çıkan bankalara el konulmadı. 2002 yılında BDDK’nın bankalara bakış açısındaki değişime dikkat çekerek şu yorumu yapmak mümkün: Geçmişte bazı limitler vardı ama yüzde 25 limiti dönemin Ekonomi Bakanı Kemal Derviş getirdi. Eğer bu limit getirilmemiş ve yeni bir yumuşama havası yaratılmamış olsaydı pek çok bankanın daha Fon’a alınması gerekiyordu. Ancak BDDK limiti aşan bankalara ‘7 yıl içinde yasal limit altına ineceksiniz’ uyarısı yaptı. Bunun üzerine bankalar gereğini yapmaya başladı. 11 Ocak 2002 tarihinde, Derviş şu açıklamayı yaptı: Geçmişte yüzde 25 sınırı yoktu. Bankalara diyoruz ki bu kredileri 7 yılda temizleyin... Ortağına kredi vermek suç değil ama batık bir ortağa kredi verip bunu canlıymış gibi göstermek suç. Bu bankacılık kriterleri içinde olduysa, suç değil.
Petrol Ofisi spor kulübünü de yıktı
DOĞAN yönetimi Petrol Ofisi’nin başına geçer geçmez, şirketin spor kulübünde operasyon yaptı. 1954’ten beri Ankara’da Türk futboluna sayısız oyuncu yetiştiren Petrol Ofisi kulübüne “kapatıyoruz” tebligatı gitti. Ama mahkemede kaybetti. Bunun üzerine Aydın Doğan, “Kulüp benim” diye dava açtı. Önce kapatmak istediği kulübü sonra gasp etmek istedi. Fakat mahkeme buna da izin vermedi.
Hürriyet’ten gaspa cevap yok unutturmak için saldırı var
BAŞTA AKŞAM olmak üzere Yeni Şafak ve Sabah gazetelerinin yazdığı Pamukbank iddiaları, Doğan Grubu gazetelerde bir haftadır satır yer bulmuyor. Çünkü iddianameye giren telefon kayıtlarında Doğan Grubu’nun üst düzey isimlerinden birinin, dönemin BDDK Başkan Yardımcısı’yla konuşma kayıtları da olduğu iddia ediliyor. Kendi gazetelerinde kendi patronları hakkında yazacak değiller. 2001-2002’de Mesut Yılmaz, Kemal Derviş, Hüsamettin Özkan üçlüsünün dönemin bürokratlarına talimatlar vererek Doğan medyasının da desteğiyle bankacılık operasyonları yaptığı ortaya çıktıkça Hürriyet’in neşesi kaçıyor. Bu gerçekleri saklamaya çalışan Hürriyet ve grubun diğer gazeteleri, doğal olarak iddiaları görmezden geliyor. Buna karşın 6 yıldır gizlenen büyük yolsuzlukları ortaya çıkardığı için sürekli AKŞAM’ın sahibine saldırıyor. Çukurova Grubu’nun başka şirketleri hakkında asılsız haberler yazıyor. Maksat, Hürriyet’in yanı sıra
Vatan, Milliyet gibi diğer gazetelerle saldırıp
AKŞAM’ı susturmak. Bugün Milliyet yazarı Güneri Cıvaoğlu, köşesinde medya etiğinden bahsediyor. İsim vermeden AKŞAM dışındaki gazetelerin bu iddialara pek inanmadığını yazıyor. Pes artık. Bu kadar mı patron şakşakçısı olunur. AKŞAM yazdı, Yeni Şafak yazdı, Sabah yazdı. Geri kalanlar da zaten sizin gazeteleriniz...
Dışbank patronu için kredi verdi BDDK onayladı
İŞ-Doğan ile POAŞ birleşmesi sırasında, küçük yatırımcılara yasa gereği hisse senetlerini satın alma çağrısı yapıldı. Bu çağrı üzerine yaklaşık 7 bin 460 yatırımcı 48.8 trilyon nominal değerindeki hisselerini POAŞ’ın hakim hissedarları İş Bankası ve Doğan Grubu’na sattı. Bu satın alma işlemi için (hisse başına 6.800 liradan) İş Bankası 100 milyon dolar, Doğan Grubu da 100 milyon dolar olmak üzere 200 milyon dolar ödedi. Doğan Grubu 100 milyon doları Dışbank’tan kredi olarak aldı. Böylece bankanın kendi grubuna verdiği kredilerde limit aşımı 100 milyon dolar daha arttı. Bu durumda Dışbank 265 milyon dolar özkaynağın yüzde 75’i olan 198 milyon doları kendi patronuna vermiş oldu. Limit aşım miktarı da yüzde 220 oranında gerçekleşti. Bankaların attığı her adımı takip eden BDDK’nın ise bu girişime nasıl olup da izin verdiği bugün bile bilinmiyor.
YARIN: PETROL KAÇAKÇILIĞI DOSYASI... DEVLETİN ÖTV VE KDV GELİRLERİ NASIL BİR ANDA KAÇAKÇININ CEBİNE GİRİYOR?