Atatürk de biyodizel kullanmış!

Kolza (kanola), ayçiçek, soya, aspir gibi yağlı tohum bitkilerinden elde edilen Biyodizelin, Atatürk döneminde, 1934’te, “harp veya buna mümasil fevkal’ade bir vaziyet karşısında yurtdışı bağımlılıktan kurtularak, ihtiyacın yerli kaynaklardan sağlanması” amacıyla denendiği belirlendi.

Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tartışması nedeniyle gündemde bulunan biyodizelin, Atatürk döneminde, 1934’te, “Harp veya buna mümasil fevkal’ade bir vaziyet karşısında yurtdışı bağımlılıktan kurtularak, ihtiyacın yerli kaynaklardan sağlanması” amacıyla denendiği belirlendi. Belirlemeye göre, 1934’te Atatürk Orman Çiftliği’nde (AOÇ), traktörlerde bitkisel yağın kullanımı konusunda deneme yapıldı. İki ay süren deneme sonucunda, traktörlerde bitkisel yağın yakıt olarak tüketiminin motorine göre çok az fark ettiği ve motor silindir kafalarında koklaşma olduğu rapor edilmiş.

SÜ Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr.  Hüseyin Öğüt, yaptığı açıklamada 1934’te Türkiye’de biyodizelin denendiğine ilişkin belgenin Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Kütüphanesi’nde, Fakülte Dekanı Prof. Dr. Cemal Altuğ’un katkıları ile sağlandığını, bu belgenin yer aldığı kitapçığın da kendisinde olduğunu söyledi. Alman Rudolf Diesel (1858-1913) tarafından yerfıstığı yağına göre tasarlanan ilk dizel motorun 1900 yılında Paris Fuarı’nda sergilendiğini hatırlatan Öğüt, ilk biyodizel motorunun sergilenmesinden 34 yıl sonra Türkiye’de bu denemenin yapılmasının, bugün sıkça kullanılan “Enerji Arzında Güvence” vizyonuna yıllar önceden nasıl önem verildiğini gösterdiğini kaydetti.

Yer fıstığına göre tasarlanan motorun ilk sergilendiği 1900’lü yıllarda petrolün stratejik yönünün olmayışı ve ucuzluğu dolayısıyla bitkisel yağın yakıt olarak kullanım düşüncesinin gündemden düştüğünü, dizel motorlarda kullanılmaya başlanan petrol ürünü yakıta Rudolf Diesel’in ismine izafeten “Diesel Yakıtı” adı verildiğini anlatan Prof. Dr. Öğüt, ancak daha sonraki yıllarda bitkisel yağın yakıt olmasını engelleyen gliserinin, bitkisel yağın bünyesinden uzaklaştırılması çalışmalarının yürütüldüğünü ve bu yeni yakıt için ilk patentin Belçika’da 1937 yılında alındığını kaydetti.

Biyodizel kavramının bilimsel literatüre 1982 yılında girdiğini belirten Prof. Dr. Hüseyin Öğüt, Türkiye’de bitkisel yağların traktörlerde yakıt olarak kullanılması çalışmalarına ilk defa 1934 yılında başlandığı konusunda tarihi belge bulunduğunu söyledi. Öğüt, projenin yürütülmesinde görevli 11 kişilik deney ekibinin içinde Konya Milletvekili Hamdi Bey’in de bulunduğunu belirtti. Prof. Dr. Hüseyin Öğüt, biyodizel konusunda 1934’te yapılan ve 2 ay süren denemeden daha sonraki yıllarda buna ait çalışmaların akademik düzeyde devam ettiğini, petrol fiyatlarındaki spekülatif artışların biyodizel alanındaki çalışmaları tüm dünyada yeniden gündeme taşıdığını, Türkiye’de de özellikle 1990’lı yıllardan itibaren biyodizel alanındaki çalışmaların yoğunlaştığını anlattı.

Öğüt, teknolojinin gelişmesi, bitkisel yağlardaki gliserinin ayrıştırılabilmesi nedeniyle, 1934’te tespit edilen “motor silindir kafalarında koklaşma olduğu” sorunun bugün ortadan kalktığına işaret etti.

Biyodizel nerede kullanılıyor?