Ara tatilde artan ekran kullanımına uzman uyarısı

Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, ara tatilde artan ekran kullanımına karşı aileleri uyardı. Öz, ekranın uyku ve dikkat dengesini bozmaması gerektiğini vurguladı.

Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı'ndan Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, ara tatilde ekran kullanımı konusunda ailelere kritik uyarılarda bulundu. Ekranın çocukların uyku, dikkat, dil gelişimi ve sosyal ilişkileri üzerindeki etkilerine dikkat çeken Öz, çocuk ve ergen ruh sağlığı açısından asıl meselenin ekranda geçen saatlerden çok, ekranın çocuğun hayatında nelerin yerini aldığı olduğunu vurguladı.

Her gelişim döneminde ekranın etkisi farklılaşıyor

Ekran kullanımının etkisinin her yaş grubunda farklı şiddette görüldüğünü kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, bebeklikte öğrenmenin yüz yüze ilişkiden, sesten ve dokunmaktan geçtiğini belirterek görüntülü konuşma dışında ekrandan uzak durulması gerektiğini söyledi. Erken çocuklukta ise tek başına izlenen hızlı videoların karşılıklı oyunun ve sohbetin yerini alması durumunda dil ve dikkat becerileri üzerinde olumsuz etkiler oluşabileceği uyarısında bulundu.

Okul çağında dikkat işlevlerinin ön plana çıktığını ifade eden Öz, özellikle kısa videoların dikkat güçlükleriyle birlikte görüldüğünü belirtti. Yoğun ekran kullanımının dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuna (DEHB) doğrudan yol açtığının gösterilmediğini ancak bu tanıyı almış çocuklarda belirtileri belirginleştirebildiğini ve tanısı olmayan çocuklarda da dikkat işlevlerini etkileyebildiğini kaydetti.

Gece ekran kullanımı uyku düzenini ve duygu kontrolünü bozuyor

Ergenlik döneminde ekranın arkadaşlık kurma ve kimlik arayışının başlıca alanı olduğuna değinen Öz, bu dönemin sürekli karşılaştırma, beğenilme kaygısı ve siber zorbalık gibi risklere açık olduğuna dikkat çekti. Her yaş döneminde en önemli etkinin uyku alanında görüldüğünü vurgulayan Öz, gece ekran kullanımının uyku düzenini bozması halinde çocuğun ertesi gün dikkatinin ve duygu kontrolünün zayıflayabileceğini ifade etti.

Yaş gruplarına göre ideal ekran süreleri neler?

Tatil döneminin sınırsız ekran kullanımı anlamına gelmediğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, her yaş aralığında yemekte, yatmadan önceki son saatte ve yatak odasında eğlence amaçlı ekran olmamasını önerdi. Öz, klinik uygulamada hedeflenebilecek günlük ekran sürelerini şu şekilde sıraladı:

  • 2 yaşına kadar: Görüntülü konuşma dışında ekran önerilmiyor.

  • 5 yaşına kadar: Yetişkin eşliğinde, karşılıklı etkileşim sağlayan içeriklerle günde en fazla bir saat.

  • 6-12 yaş: Günde bir-iki saat civarında sınır.

  • Ergenlik dönemi: Uyku, ders, fiziksel hareket, arkadaşlık ilişkileri ve günlük işlevsellik korunmalı.

Ekran bağımlılığında temel ölçüt işlevsellik kaybı

Yoğun ekran kullanımının her zaman ekran bağımlılığı anlamına gelmediğini vurgulayan Öz, değerlendirmede temel ölçütün geçirilen süre değil, günlük yaşamda ortaya çıkan işlevsellik kaybı olduğunu söyledi. Ekran kapatıldığında aşırı öfke, sevilen etkinliklerden ve arkadaşlardan uzaklaşma, gizli kullanım, yalan söyleme, uyku bozukluğu ve okul başarısında düşüş gibi belirtilerin birlikte ve sürekli görülmesi gerektiğine dikkat çekti. Oyunda planlanandan fazla kalma ve oyun içi harcamaların da uyarı işareti olduğunu belirten Öz, belirtiler sürüyorsa bir çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanına başvurulmasını önerdi.

Yapay zeka sohbet botları ve dijital güvenlik riskine dikkat

Ekran süresini azaltmanın ani yasaklarla değil, çocukla iş birliği içinde yürütülmesi gerektiğini belirten Öz, dijital güvenlik konusunda da aileleri uyardı. Çocukların oyunlarda tanımadık oyuncularla yazışması, ödül sistemleri ve sosyal medyadaki akran kıyaslamasının yanı sıra yeni bir riske işaret eden Öz, çocuğun yapay zeka sohbet botlarıyla konuşup konuşmadığının bilinmesi ve yargılamadan neler konuştuğunun sorulmasının kritik önem taşıdığını vurguladı.

Ara tatilde ailelere beş pratik öneri

Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, ara tatilde çocukların ekran kullanımını dengelemek isteyen ailelere şu beş öneride bulundu:

  • Ekran kullanımının süresini ve amacını çocukla birlikte belirleyin.

  • Her gün en az bir ortak, ekran dışı etkinlik planlayın.

  • Çocuğun uyku düzenini ve fiziksel hareketini koruyun.

  • Yemek sırasında telefonunuzu bir kenara bırakarak örnek olun.

  • Tüm kuralları bir anda uygulamak yerine küçük ve sürdürülebilir değişikliklerle başlayın.

Öz, sözlerini çocukları dijital dünyadan tamamen uzaklaştırmaya değil, dijital dünyanın içinde kaybolmadan daha sağlıklı büyümelerine yardımcı olmaya ihtiyaç duyulduğunu belirterek tamamladı.

İlk yorum yazan siz olun
UYARI: Çok uzun metinler, küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,Türkçe karakter kullanılmayan yorumlar onaylanmamaktadır.

Sağlık Haberleri

Bilinçsiz vitamin ve bitki çayı tüketimine uzmanlardan ölümcül risk uyarısı
Prematüre bebek bakımı nasıl olmalı?
Ferhat Göçer’den akciğer kanserine karşı farkındalık çağrısı
Ünlü sanatçı Yavuz Bingöl hastaneye kaldırıldı
HPV zorunlu mu olacak?