Türkiye’de tarım ve hayvancılık alanında önemli bir yere sahip olan Aksaray, artan ve kontrolsüz şekilde açılan su kuyuları nedeniyle kritik bir süreçten geçiyor. Kent nüfusunun yaklaşık yüzde 80’i geçimini tarım ve hayvancılıktan sağlıyor.
Şehir genelinde 5 bin ruhsatlı, 15 bin kaçak olmak üzere toplam 20 bin su kuyusu bulunuyor. Özellikle vahşi sulama yöntemleri, yeraltı su seviyesinin her yıl daha da düşmesine neden oluyor.
Uzmanlardan Uyarı: “Bugünü Kurtarıyor, Yarını Bitiriyor”
Jeoloji Mühendisleri Odası Aksaray İl Temsilcisi Tayfun Aydın, kentteki su kullanımına ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.
Aydın, üreticilerin ağırlıklı olarak yonca ve mısır ektiğini belirterek, bu ürünlerin yüksek su tüketimi nedeniyle yeraltı kaynaklarını hızla tükettiğini ifade etti.
“Çiftçilerimiz yaklaşık 20 bin kuyu ile üretimi sürdürüyor. Bu durum bugünün tarımını kurtarıyor gibi görünse de uzun vadede tarımı öldürüyor. 20-30 yıl sonra su kalmayabilir.”
OSOS Sistemi 2011’den Beri Uygulanmıyor
Aydın, 2011 yılında yürürlüğe giren Otomatik Sayaç Okuma Sistemi (OSOS) uygulamasının bölgede hayata geçirilmediğini belirtti. Sistemin devreye alınması halinde kuyuların denetim altına alınabileceğini vurguladı.
Uzmanlara göre, mevcut kuyuların mutlaka denetim altına alınması, kaçak kullanımın önlenmesi ve ürün deseninin değiştirilmesi gerekiyor.
Çözüm: Az Su Tüketen Ürün Modeli
Uzmanlar, yüksek su tüketen ürünler yerine arpa ve buğday gibi az su isteyen ürünlerin teşvik edilmesi gerektiğini belirtiyor.
Son yıllarda artan kuraklık, rekolte düşüşüne yol açarken, daha fazla su çekilmesi kuyuların derinleşmesine neden oluyor. Bu durum ise yeraltı su rezervlerinin tükenmesi riskini artırıyor.
Gelecek Nesiller İçin Kritik Süreç
Uzmanlara göre Aksaray’da kontrolsüz kuyu kullanımı devam ederse, önümüzdeki birkaç on yıl içinde tarımsal üretim ciddi tehlike altına girebilir.
Kaçak kuyuların önlenmesi, sulama yöntemlerinin modernize edilmesi ve ürün planlamasının yeniden yapılması, Aksaray tarımının sürdürülebilirliği açısından hayati önem taşıyor.