Hatay’ın Yayladağı ilçesi Bozlu Mahallesi’nde yaşayan 59 yaşındaki Emel Duman, ninesinden öğrendiği ipek böcekçiliğini yaşatarak Türkiye’nin en nadir yerel değerlerinden biri olan Hatay Sarısını yeniden üretime kazandırdı.
Deprem öncesinde Defne ilçesi Harbiye Mahallesi’ndeki evinde üretim yapan Duman, depremde ipek böceği yumurtalarının yüzde 95’ini kaybetmesine rağmen kalanları koruyarak üretimi sürdürdü.
7 yıl süren arayış sonuç verdi
Türkiye’de tescilli 3 yerel ipek böceği ırkından biri olan Hatay Sarısı’nın uzun yıllar kayıp kabul edildiğini belirten Duman, bu türü 7 yıl süren arayış sonunda yaşlı bir vatandaşta bularak yeniden çoğaltmayı başardı.
Duman’ın girişimleri ve Hatay Valiliği’nin desteğiyle Hatay Sarısı, Coğrafi İşaret alarak resmen tescillendi.
İpekten kumaşa uzanan zahmetli süreç
Hatay Sarısı ipek böceklerinin üretim sürecinin oldukça meşakkatli olduğunu anlatan Duman, böceklerin yaklaşık 30 günlük gelişim sürecinde 4 kez uykuya yattığını, ardından koza ördüğünü belirtti.
Toplanan kozalar; elyaf, iplik ve dokuma aşamalarından geçerek şal, fular, atkı ve kumaş gibi ürünlere dönüştürülüyor.
El emeği ürünler 10 bin TL’ye kadar çıkıyor
Tamamı el yapımı olan Hatay Sarısı ürünlerinin piyasadaki benzerlerinden ayrıldığını vurgulayan Duman, fiyatların 1.500 TL ile 10 bin TL arasında değiştiğini ifade etti.
Duman, coğrafi işaret sayesinde sahte ürünlerin önüne geçileceğini ve gerçek Hatay Sarısı’nın hak ettiği değeri bulacağını belirtti.
Emel Duman’a “Yaşayan İnsan Hazinesi” ödülü
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Hatay’ın tescilli kültürel mirası Hatay Sarısı’nı yaşatmak için ömrünü adayan Emel Duman’ı “Yaşayan İnsan Hazinesi” ödülüne layık gördü.
Bu ödül, hem geleneksel üretimin korunması hem de kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması açısından önemli bir adım olarak değerlendirildi.