ANKARA (AA) - ZEHRA AYDIN - Türkiye'de son 10 yılda gerçekleşen yağış miktarı, şiddetleri ve dağılımları incelenerek, ulusal ölçekte yağışların erozyon oluşturma potansiyelleri belirlendi. Rize'nin, erozyona yol açan en yüksek enerjili yağış alan il olduğu tespit edildi.

Orman ve Su İşleri Bakanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele (ÇEM) Genel Müdürü Hanifi Avcı, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye'nin bulunduğu konum dolayısıyla farklı iklim tiplerinin geçiş güzergahında olduğunu söyledi.

Türkiye'nin kıyı kesimlerinin, özellikle Karadeniz ve Akdeniz kıyı şeridinin yüksek enerjili yağışların etkisi altında olduğunu bildiren Avcı, buna karşın bu bölgelerin sahip oldukları arazi örtüsünün, söz konusu yüksek enerjili yağışların toprağa ulaşmasını engellediğini vurguladı.

Avcı, yükseltinin fazla olduğu Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde ise yağışların bir kısmının kar şeklinde olmasından dolayı düşük enerjili yağışların görüldüğünü ifade etti.

- Son 10 yıldaki veriler tek tek incelendi

Toprak kayıplarının izlenebilmesi için Dinamik Erozyon Modeli ve İzleme Sistemi (DEMİS) yazılımını geliştirdiklerini belirten Avcı, Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından dakikalık ölçülen 329 gözlem istasyonundan elde edilen ve 2005-2014 yılları arasını kapsayan verileri incelediklerini anlattı.

Yağışların aşındırma gücüne bakıldığında, Doğu Karadeniz bölümünde ve Akdeniz Bölgesi'nin sahil kesimlerinde yüksek değerlere ulaşıldığının görüldüğünü anlatan Avcı, şunları kaydetti:

"Bu bölgelerin iç kesimlerle bağlantısı kıyı şeridine paralel uzanan dağ silsileleri ile kesildiğinden, yağışın aşındırma gücü kademeli olarak azalıyor. Ülkemizin topografyası nedeniyle bu bölgede dağların uzanış yönü, yağışların ve bu yağışlar ile meydana gelen aşındırma gücü orta şiddette olan enerjilerin iç kesimlere ulaşmasını sağlıyor."

Avcı, kıyı kesimlerinde meydana gelen yüksek enerjili yağışların yüksek değerlerde toprak kayıplarına sebep olması beklenirken, bu bölgelerin sahip olduğu arazi örtüsünün bu yüksek değerdeki enerjilerin toprağa ulaşmadan bitki örtüsü tarafından şiddetinin azalmasından dolayı beklenen etkiyi göstermediğini aktardı.

ÇEM Genel Müdürü Avcı, "Özellikle Karadeniz Bölgesi'nde yüksek enerjili yağışlar sel ve heyelan olaylarının zamansal ve mekansal etkilerini tetiklemektedir." dedi.

- Yağışların erozyon oluşturma potansiyelleri

Avcı, Türkiye'de erozyon oluşturma potansiyeli en yüksek enerjili yağışların Rize, Muğla, Artvin ve Antalya illerinde, en düşük enerjili yağışların ise Van, Malatya, Aksaray ve Kayseri'de görüldüğünü açıkladı.

Mevsimsel olarak yüksek enerjili yağışların, ilkbaharda Adana, Antalya, Mersin, yazın Rize, Ordu, Artvin, Samsun ve Hatay'da gerçekleştiğini belirten Avcı, sonbaharda da Rize, Artvin ve Muğla, kışın ise Muğla, Antalya ve Mersin illerinde gerçekleştiğini, bu nedenle şiddetli yağışların sel oluşturma riskini artırdığını kaydetti.

- Türkiye'nin en yüksek enerjili yağışları

Türkiye'de son 10 yılda meydana gelen yağış ortalamalarına bakıldığında, sayı bakımından en çok yağışın Kastamonu'nun Cide ilçesinde görüldüğü bilgisini veren Avcı, erozyon oluşturma şiddeti bakımından ise yüksek enerjili yağışların ise Rize'de gerçekleştiğini ifade etti.

Genel Müdür Avcı, Antalya'nın Manavgat ilçesinin de ortalama 218 yağış ile erozyon oluşturma gücüne sahip yağışların en fazla gözlendiği yer olduğunu ifade etti.

AA