Orta Doğu'da 28 Şubat'ta patlak veren çatışmalar ve küresel petrol ticaretinin ana arteri olan Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, Avrupa havacılık sektörünü tarihinin en büyük maliyet kriziyle karşı karşıya bıraktı. Jet yakıtı (Jet A-1) fiyatlarının rekor seviyelere çıkmasıyla birlikte, dev havayolu şirketleri operasyonlarını durdurma noktasına geldi.

Michael O’Leary: "Şirketlerin Birer Birer Havlu Attığını Göreceksiniz"

Ryanair Group CEO’su Michael O’Leary, jet yakıtı fiyatlarının varil başına 150 doların üzerinde kalmaya devam etmesi durumunda Avrupa genelinde iflasların ve operasyonel duruşların kaçınılmaz olduğunu savundu. O’Leary, Ryanair’in yakıt ihtiyacının %80’ini sabitleyerek kendisini koruma altına aldığını ancak rakiplerinin aynı finansal dirence sahip olmadığını vurguladı. CEO, özellikle yaz döneminde yüksek seyreden fiyatların sektörde kalıcı bir temizliğe yol açabileceğine dikkat çekti.

IATA Verileri: Jet Yakıtında %110'luk Şok Artış

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) tarafından paylaşılan veriler, krizin boyutunu rakamlarla kanıtladı. 27 Şubat'ta 99,4 dolar olan küresel jet yakıtı fiyatları, sadece bir ay içinde 209 dolara fırlayarak %110 artış gösterdi. Kuzeybatı Avrupa’da fiyatlar 216,9 dolar ile tarihi zirveyi gördü. Hürmüz Boğazı'ndaki blokaj nedeniyle günlük 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürünü sevkiyatının aksaması, arz krizini körükleyen temel etken oldu.

Dev Havayolu Şirketlerinden Uçuş İptalleri ve Ek Ücret Kararı

Maliyet baskısı, havayolu şirketlerini radikal önlemler almaya zorladı:

• Lufthansa: Yakıt tasarrufu kapsamında Ekim ayına kadar 20 bin uçuşu iptal etti.

• Air France-KLM: Artan giderleri yönetebilmek için uzun mesafeli uçuşlarda yolcu başına 100 avro ek yakıt harcı uygulamaya başladı.

• EasyJet: Mart ayında 25 milyon sterlinlik ek yakıt faturasıyla karşılaştı ve büyük bir zarar öngörüyor.

• SAS ve KLM: Kapasitelerinde ciddi kesintilere giderek binlerce seferi programdan çıkardı.

AB'den Acil Müdahale: "AccelerateEU" Planı ve Yakıt Gözlemevi

Avrupa Birliği, "jet yakıtı kıtlığı" riskine karşı "AccelerateEU" acil durum planını devreye aldı. Plan kapsamında, enerji ithalatında yaşanan 24 milyar avroluk ek yükü hafifletmek ve arz güvenliğini sağlamak için üye ülkeler arasında koordinasyon artırılacak. Ayrıca, yakıt üretim, ithalat ve stok seviyelerini anlık olarak izlemek için bir "Yakıt Gözlemevi" kurulması kararlaştırıldı. Uzmanlar, bu adımların fiyatları düşürmekten ziyade, fiziksel yakıt yokluğunu engellemeye yönelik stratejik bir kalkan olduğunu belirtiyor.