Öfke nasıl kontrol edilebilir?

Öfke nasıl kontrol edilebilir?

Sıcak hava öfkemizin kontrol etmemizi engelliyor. Oysa Hz. Peygamber "Öfke şeytandandır!" diye buyurur ve öfkeyi kontrol etmenin yolu olarak abdest almayı tavsiye eder.

Sıcak havayla birlikte günlük yaşamın stresleri insanı adeta boğuyor. Ve şu cümleler trafikte, evde, işte, kulaklarda daha sık yankılanıyor:
"Kaç kere ayakkabılarını çıkarmadan içeri girme dedim sana?", "Bu kadınlara da hiç yaranamazsın zaten", "Bıktım senin dırdırından", "Neden korna çalıyorsun kardeşim?" Bu cümlelerin birçoğu tanıdık geliyor değil mi? Her birinin ortak bir yanı var: Öfke... Öfke hayatın bir parçası, insanoğlunun mayasında var olan bir duygu. Öfkenin diğer duygulardan pek farkı yok esasında; tıpkı üzüntü ve mutluluk gibi bir duygu. Öfke, uygun ifade yollarıyla belirtilmesi durumunda bireye yaşamında değişiklikler yapma fırsatı verir. Ancak öfkeyle gelen enerji içgüdülerle sorumsuzca benliği korumak için kullanıldığında diğerlerini hedef alır, patlayan bir yanardağ gibi lavları etrafı sarar, kavga, kaos ortamı oluşur, küskünlükler ve yanlış anlamalara sebep olur. Toplum olarak maalesef öfkeyle baş etmede başarılı olduğumuz söylenemez.

Öfke yaşanmaya başlandığındaki ilk dakikalar çok önemlidir ve bu süre akıllıca kullanılır ise sağlıklı çözüm yolları bulunabilir. Öfkenin nedeni kendimizden kaynaklanıyorsa, örneğin yorgunsak ya da işler yolunda gitmemişse, istemediğimiz öfke patlamalarına neden olmamak için önceden önlem alma yöntemi uygulanabilir. "Ben yorgunum veya şu an sinirliyim, sonra görüşelim" mesajı karşı tarafa verilebilir. Bu tür bilgilendirmelerle günlük yaşam içinde daha az sorun yaşanır. Yoğun öfke duygularının yaşandığı aralıkta dikkatini başka bir yöne çevirmek bireye sağlıklı düşünmek için zaman kazandırır. Eğer mümkün ise birey çatışma ortamından birkaç dakika uzaklaşmaya çalışmalıdır, bunu yapamıyorsa bireyin yakınındaki bir objeyi eline alarak sıkması ya da incelemesi yapılacak faaliyetler arasında gösterilebilir. Bu davranışların altındaki mantık, nötr olan bir nesneye ya da eyleme dikkati yönelterek geçici olarak yoğun öfke duygularından uzaklaşabilmektir. Birey öfkeyle gelen enerjisini günlük tutarak, yazı yazarak, çeşitli sanatsal etkinliklere yönlerek, yaşamış olduğu gerilimi azaltabilir. Öfkelendiğinizde, kendinize ait spot cümlelerle öfkenizi kontrol etmeye çalışabilirsiniz. Örnek olarak, "Öfkenin seni ele geçirmesine izin verme!", "Özür dilemek zorunda kalacağın bir hareketi yapma!" gibi. Bu konuda şefkat Peygamberi Efendimiz (sas)'in şu hadisi hatıra getirilebilir: "Öfke şeytandandır, şeytan da ateşten yaratılmıştır, ateş ise su ile söndürülmektedir; öyleyse biriniz öfkelenince hemen kalkıp abdest alsın." (Ebu Davut 414)

Mantık öfkeyi yener, öfkelendiğinizi hissettiğinizde mantık limanına yanaşınız. Öfke duygusunu başlatan olayı araştırın ve bulun. Aslında insanı öfke anına taşıyan bir dizi olay yaşanmıştır. Öfke patlamasına neden olan duygusal baskı belirli bir zaman içerisinde oluşmuştur.

Sorunlar paylaşılmazsa çözüm güçleşir
Öfke yaşanması hiç de hoş olmayan bir duygudur. Yaşanan sorunların bir sonucudur. Bu nedenle öfke vücudun hararet göstergesidir. Öfke kontrol edilmezse yeni sorunların doğmasına neden olur. Öfke sonucu vücutta oluşan gerginlik gevşetilmelidir. Derin bir nefes almak ve yavaş yavaş nefes vermek, beden hareketleri yapmak, kısa süreli bir yürüyüşe çıkmak, suya dokunmak, gözleri kapayarak sakin rahatlatıcı bir ortamda kendini hayal etmeye çalışmak gevşemeye yardımcı olur. Eğer siz de sorunun bir parçasıysanız bu kabul edilmelidir. Sorun paylaşılmazsa çözümü güçleşir ve büyür. Kızgın ve öfkeli kişi söylenenleri ve yapılanları yanlış anlayabilir. Bu durumdaki bir kişiyle iletişim kurabilmek güçtür. Sağlıklı bir iletişim kurabilmek için; Öfkeli olan kişinin kabul edildiğini hissetmesi için az ve öz konuşularak daha çok sözel olmayan dinleme becerileri kullanılmalıdır. Örnek olarak; baş sallayarak onaylamak, ilgiyle dinlediğimizi göstermek gibi. Mevzu olan konuda fazla ısrarcı olunmamalı ve öfke olarak yorumlanabilecek duygusal tepkiler gösterilmemelidir.