Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi Müdürü Bekir Şahin, çok değerli tarihi belgelerin ve yazma eserlerin, kurum ya da kişilerin depolarında değersiz kağıt sanılarak bekletilebildiğini veya bir şekilde çöpe atılabildiğini söyledi. Böyle bir durumla kısa süre önce Konya'da karşılaştıklarını ifade eden Şahin, çöpte bulunduğu belirtilen 1841–1842 (Hicri 1257-58) tarihli Evkaf defterinin de aralarından olduğu tarihi belgeleri kütüphane arşivine kazandırdıklarını anlattı. Evkaf defterinde o dönem Konya’da bulunan 109 vakfın isimlerinin tek tek sayıldığını belirten Şahin, defterde bu vakıfların muhasebe kayıtlarının tutulduğunu ifade etti.

KONYA VE İLÇELERİNİN SON YÜZYILI AYDINLANIYOR

Bu belgelerin, kağıt toplayıcılar tarafından çöpten toplandığını öğrendiklerini anlatan Şahin, “Medeniyetimize ait belgeleri çöpten topluyoruz bir bakıma. Bu bizi son derece üzüyor. Bu noktada hiçbir kurumu suçlamadan konuşuyorum. Tarihimizi belgeleyen bu tür arşiv belgelerine mutlaka sahip çıkmalıyız” dedi. Şahin kütüphaneye kazandırılan arşiv belgeleriyle ilgili şu bilgileri verdi: 1841-1843 yıllarına ait bu vakıf kayıt defterini, Konya'da bir sahafın rafında gördüm ve bunu nereden bulduklarını sordum. Sahaf bana, 'Bir hurda kağıt toplayıcısı, Konya'da bir çöpten bulmuş bize getirdi, biz de meraklıları için satışa çıkardık' dedi.

Sahaftan satın alarak arşive kazandırdığımız bu belgeler arasında, İstanbul'dan Konya'daki Mevlevi Dergahı'na gönderilen Hicri 1259 tarihli Türbedarlık Beratı, yine Osmanlı Sarayı'ndan gönderilen Kadınhanı İbrahim Paşa Camii’ne müderris ve vaiz atamasına ilişkin berat ile Akşehir’deki Şeyh Hasan Vakfı zaviyedarlık beratı da bulunuyor. 1931-1951 yıllarına ait Konya'daki resmi makamların muhasebe defterleri yer alıyor. Bütün bu belgelere astronomik bir ücret ödeyerek kütüphanemize kazandırdık.

“BİRİNCİ SINIF ARŞİV MALZEMESİ”

Çöpten çıkan Osmanlıca yazılı belgeleri, Prof. Dr.Yusuf Küçükdağ’la birlikte Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi için inceleyen Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi ve gazetemiz yazarı Yrd. Doç. Dr. Caner Arabacı bulunan belgelerin, şehir tarihi açısından büyük öneme sahip olduğunu belirtti.

Bulunan belgeler arasında yer alan Vakıflar Kayıt Defteri'nin 1840'lı yılların Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından tutulmuş bir belge olduğunu tespit ettiklerini ifade eden Arabacı, “Bu defterde o dönemin Konya'sındaki 109 vakfın ismi, vakıflara ait gelir gider hesapları ayrıntılı olarak gösteriliyor. Vakıfların mali denetimlerini içeren bu kayıtlar, o dönemdeki vakıflarla ilgili çalışma yapan araştırmacılar ve eğitimciler için önemli kaynaklar olarak kullanıma sunuldu. Ayrıca belgeler arasında birinci sınıf arşiv malzemesi olan beratlar da yer alıyor. Beratlar bir nevi kararnamelerdir ve devlet başkanının imzasını (tuğrasını) da içeren memur atamalarıyla ilgilidir. Ayrıca belgelerle birlikte Babalık gazetesinin 1927–1928 yıllarına ait çeşitli sayıları da bulundu. Yusufağa Kütüphanesi’nde Babalık gazetesinin aynı yıllara ait 2 cilt nüshası mevcut. Bulunan gazete nüshalarında ise vakıf malların icara verilmesiyle ilgili ilanlar yer almış. Bu açıdan bu nüshalar da değerli” dedi.

“TARİHİMİZE SAHİP ÇIKMALIYIZ”

Tarihi belgelerin bulunma sürecini değerlendiren Yrd. Doç. Dr. Arabacı, “Öncelikle bu belgelerin bulunup koruma altına alınmasını sağladığı için Konya Bölge Yazma Eserler Kütüphanesi Müdürü Bekir Şahin Bey’e teşekkür etmeliyiz. Bu belgeler bizim hafızamızı teşkil ediyor ve Bekir Bey, bizim hafızamızı koruyor. Ancak şu noktayı da anlamakta güçlük çekiyorum. Bu belgelerin arşivlerde titizlikle korunması gerekirken, nasıl ve hangi yolla okka usulü alınıp satılan hurda kağıtların arasına düştüler, bu sorgulanmalı. Maalesef, gün geçtikçe hafızasız bir toplum olma yolundayız. Bu bizi üzüyor” diye konuştu.

Murat Güzel-Memleket