Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlenen bilgilere göre, 2012 yılında gerçekleştirilen 151 milyar dolarlık ihracatın 14 milyar 150 milyon dolarlık kısmı ihracatçı birlikleri kaydından muaf olarak yapıldı. Kalan 137 milyar doları aşan ihracatın il bazında dağılımına bakıldığında ilk sırada yaklaşık 61 milyar dolar ile İstanbul yer aldı.

İstanbul'un ihracatı, 2011 yılına kıyasla yüzde 3,4 artarken, hazır giyim ve konfeksiyon 12,1 milyar dolar ile en fazla ihracat yapılan sektör oldu. İstanbul, geçen yıl Almanya'ya 6,2 milyar dolarlık ihracat yaptı. Böylece Almanya, İstanbul'un en fazla ihracat gerçekleştirdiği ülke olarak kayıtlara geçti.

İstanbul'un ihracatı Karadeniz Bölgesi'nin ihracatının 28 katı

Türkiye'nin toplam ihracatının yarısından fazlasını gerçekleştiren İstanbul'un ihracatı, Türkiye'nin diğer bölgelerindeki toplam ihracat rakamlarıyla karşılaştırılınca da ilginç sonuçlar ortaya çıktı.

Buna göre, İstanbul'un toplam ihracatı, toplam 2,2 milyar dolar ihracat yapan Karadeniz Bölgesi'nin tamamının ihracatının yaklaşık 28 katı olarak hesaplandı.

Bölgesel bazda değerlendirildiğinde ise Marmara Bölgesi 2012 yılında toplam 89,3 milyar dolarlık ihracat yaparken, Karadeniz Bölgesi ile arasındaki fark 40,6 kat oldu.

En hızlı artış Gümüşhane'den

Öte yandan, geçen yıl ihracatı en hızlı artan il Gümüşhane oldu. Gümüşhane'nin ihracatı, bir yılda yaklaşık 20 kat (yüzde 1970,6) artarak 5 milyon 487 bin dolara çıktı.

Geçmiş dönemde Türkiye'nin en az ihracat yapan illeri arasında bulunan Gümüşhane'nin ihracatının neredeyse tamamına yakını maden ve metaller sektörü tarafından Japonya ve Çin'e gerçekleştirildi.

Geçen yıl, ihracatı en fazla düşen illere bakıldığında Bayburt, bu anlamda ilk sırada yer aldı. Bayburt'un ihracatı 2012 yılında bir önceki yıla göre yüzde 85,7 azalış göstererek, 2 milyon 460 bin dolardan 353 bin dolara düştü.

İllerin ihracatında hazır giyim ve konfeksiyon zirvede

Sektörel açıdan kıyaslandığında hiç ihracat yapamayan Tunceli dışındaki 80 ilin ihracatında 19 farklı sektör ilk sırada yer aldı.

Buna göre, hazır giyim ve konfeksiyon 11 ilin toplam ihracatı içinde zirveye yerleşirken, bu sektörü sırasıyla maden ve metaller ile çelik ihracatı izledi.

Kimyevi maddeler ve mamulleri kalemi de 6 ilin ihracatında ilk sırada bulunan sektör olarak kayıtlara geçerken, hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri kaleminin, ihracatında ilk sıraya yerleştiği il sayısı ise 8 olarak belirlendi.

En çok dış ticaret ilişkisi Irak'la

Ülkeler bazında ihracat rakamları açısından bakıldığında geçen yıl en fazla ihracat, yaklaşık 13 milyar dolar ile Almanya'ya yapıldı.

Almanya, 12 ilin ihracatında ilk sırada yer alırken, Türkiye'nin fazla ihracat yaptığı ikinci ülke konumundaki Irak, 23 il ile en fazla sayıda ilin ihracatında zirvede yer alan ülke oldu.

Almanya ve Irak'ın yanı sıra İran, Rusya, İtalya, Fransa, Çin gibi ülkeler geçen yıl illerin ihracatında ilk sırada bulunan bazı ülkeler olarak kayıtlara geçti.

Bölgeler arasında en çok artış Güneydoğu'da

Bölgelerin ihracat performansı karşılaştırıldığında Marmara Bölgesi'ndeki 11 ilin toplam ihracatı 2011 yılına göre yüzde 2 artarak, 87,6 milyar dolardan 89,3 milyar dolara ulaştı. Bu dönemde Marmara Bölgesi'nin toplam ihracatı içinde İstanbul'un payı yüzde 68,3 olarak belirlendi.

Aynı dönemler itibarıyla Ege Bölgesi de toplam ihracatını yüzde 3,2 artırarak, 16,5 milyar dolardan yaklaşık 17 milyar dolara ulaştırdı. Ege Bölgesi'nin ihracatında en önemli payı 8,5 milyar dolarlık ihracatla İzmir aldı.

İç Anadolu Bölgesi'ne bakıldığında, bölgenin ihracatı 2012 yılında bir önceki yıla göre yüzde 9,7 artış göstererek, 10,1 milyar dolardan 11,1 milyar dolara çıktı. Bu bölgede de Ankara 6,6 milyar dolar ile bölgenin ihracatına önemli katkı sağladı.

Akdeniz Bölgesi'nin ihracatı da söz konusu dönemde yüzde 1,5 artarak, 7,3 milyar dolardan 7,4 milyar dolara ulaştı. Akdeniz Bölgesi'nde ihracata en önemli katkıyı 2,1 milyar dolar ile Hatay yaptı.

Doğu Anadolu Bölgesi, 1 milyar dolar ile Türkiye'nin en az ihracat yapan bölgesi olarak dikkati çekti. Bir yıl içinde ihracatı yüzde 1,4 artan bölgede en fazla ihracat yapan il, 356,4 milyon dolar ile Malatya olurken, Tunceli, Türkiye'nin ihracat yapamayan tek ili olarak kayıtlara geçti.

2012 yılında bölgesel bazda ihracatını en fazla artıran bölge Güneydoğu Anadolu oldu. 2011 yılında 7,2 milyar dolar ihracata imza atan bölgenin ihracatı, bir yılda yüzde 18 artış kaydederek, 8,5 milyar dolar seviyelerine ulaştı.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde Gaziantep, 5,9 milyar dolar ile ihracatta ilk sırada yer alırken, bu ilin ihracatı 2012'de bir önceki yıla göre yüzde 19,3 arttı.

Karadeniz Bölgesi ise ihracatı azalan tek bölge oldu. Buna göre, bölgenin ihracatı bir yılda yüzde 5 düşerek, 2,3 milyar dolardan, 2,2 milyar dolara geriledi. Bayburt, 2012 yılında yüzde 85,7 ile Türkiye'de ihracatı en fazla düşen il oldu.

2011-2012 yılları itibarıyla il bazında ihracat rakamları (bin dolar), en fazla ihracat yapılan sektörler ve ülkeler şöyle:

İLLER     2011      2012      Değişim (yüzde)              En çok ihracat yapılan sektör      En çok ihracat yapılan ülke

ADANA                1.661.770            1.802.802            8,5          Tekstil ve ham maddeleri (402,6 milyon dolar    Irak (339,3 milyon dolar)

ADIYAMAN        71.143   69.973   -1,6        Hazır giyim ve konfeksiyon (31,2 milyon dolar)  Irak (15,5 milyon dolar)

AFYONKARAHİSAR         288.000                308.648                7,2          Maden ve metaller (158 milyon dolar)  Irak (97,5 milyon dolar)

AĞRI     79.583   45.213   -43,2      Hazır giyim ve konfeksiyon (7,2 milyon dolar)    İran (38,7 milyon dolar)

AKSARAY            84.385   67.829   -19,6      Makine ve aksamları (27,7 milyon dolar)              İran (9,1 milyon dolar)

AMASYA             26.859   26.366   -1,8        Hazır giyim ve konfeksiyon (8,1 milyon dolar)    ABD (5,3 milyon dolar)

ANKARA              5.951.843            6.550.267            10,1       Kimyevi maddeler ve mamulleri (1,3 milyar dolar)           Irak (598,7 milyon dolar)

ANTALYA            1.006.758            1.057.553            5             Yaş meyve ve sebze (398,3 milyon dolar)            Rusya (212,2 milyon dolar)

ARDAHAN          1.042     965         -7,4        Çimento, cam seramik ve toprak ürünleri (846 bin dolar)             Azerbaycan-Nahçıvan (603 bin dolar)

ARTVİN                68.363   87.501   28           Çelik (40,6 milyon dolar)              Gürcistan (85,2 milyon dolar)

AYDIN   539.518                558.744                3,6          Maden ve metaller (105,5 milyon dolar)              Çek Cumhuriyeti (55,3 milyon dolar)

BALIKESİR           408.620                480.131                17,5       Su ürünleri ve hayvancılık mamulleri (174,8 milyon dolar)            Irak (114,6 milyon dolar)

BARTIN                21.295   15.061   -29,3      Hazır giyim ve konfeksiyon (5,9 milyon dolar)    Almanya (8,3 milyon dolar)

BATMAN             26.345   42.924   62,9       Maden ve metaller (13,2 milyon dolar) Irak (35,7 milyon dolar)

BAYBURT            2.460     353         -85,7      Taşıt araçları ve yan sanayisi (295 bin dolar)        Almanya (272 bin dolar)

BİLECİK 38.548   63.911   65,8       Maden ve metaller (22,7 milyon dolar) Brezilya (11,5 milyon dolar)

BİNGÖL               2.685     6.037     124,8     Maden ve metaller (4 milyon dolar)       Suudi Arabistan (4 milyon dolar)

BİTLİS    2.973     14.043   372,4     Hazır giyim ve konfeksiyon (8,8 milyon dolar)    Kazakistan (5 milyon dolar)

BOLU    90.258   99.355   10,1       Su ürünleri ve hayvancılık mamulleri (49 milyon dolar)  Irak (36 milyon dolar)

BURDUR              161.124                129.550                -19,6      Maden ve metaller (73 milyon dolar)     ABD (20,2 milyon dolar)

BURSA  12.523.465          11.916.551          -4,8        Taşıt araçları ve yan sanayisi (7,1 milyar dolar)   Almanya (1,9 milyar dolar)

ÇANAKKALE       70.926   68.795   -3            Ağaç mamulleri ve orman ürünleri (23,2 milyon dolar)   İtalya (9,3 milyon dolar)

ÇANKIRI              41.024   51.923   26,6       Hububat, bakliyat, bağlı tohumlar ve mamulleri (32,2 milyon dolar)        İtalya (10,1 milyon dolar)

ÇORUM               140.666                143.027                1,7          Makine ve aksamları (59,6 milyon dolar)              Irak (19 milyon dolar)

DENİZLİ                2.754.797            2.739.107            -0,6        Hazır giyim ve konfeksiyon (1 milyar dolar)         Almanya (323,6 milyon dolar)

DİYARBAKIR       167.004                203.328                21,8       Maden ve metaller (82,7 milyon dolar) Irak (116,9 milyon dolar)

DÜZCE  85.100   101.669                19,5       Ağaç mamulleri ve orman ürünleri (22,3 milyon dolar)   Almanya (11,6 milyon dolar)

EDİRNE 35.039   35.146   0,3          Hububat, bakliyat, bağlı tohumlar ve mamulleri (16,1 milyon dolar)        Bulgaristan (8,9 milyon dolar)

ELAZIĞ 40.184   53.882   34,1       Maden ve metaller (40,4 milyon dolar) Çin Halk Cumhuriyeti (26 milyon dolar)

ERZİNCAN          2.756     3.130     13,6       Meyve-sebze mamulleri (1,8 milyon dolar)        Irak (1,2 milyon dolar)

ERZURUM          23.245   44.858   93           Çelik (14,9 milyon dolar)              Azerbaycan-Nahçıvan (28,4 milyon dolar)

ESKİŞEHİR           719.422                831.363                15,6       Savunma ve havacılık sanayisi (255,4 milyon dolar)         ABD (233 milyon dolar)

GAZİANTEP        4.927.141            5.879.414            19,3       Hububat, bakliyat, bağlı tohumlar ve mamulleri (1,5 milyar dolar)                Irak (2,4 milyar dolar)

GİRESUN             153.486                181.126                18           Fındık ve mamulleri (161,9 milyon dolar)              Almanya(33,8 milyon dolar)

GÜMÜŞHANE   265         5.487     1970,6   Maden ve metaller (5,3 milyon dolar)   Japonya (2,8 milyon dolar)

HAKKARİ             352.153                355.341                0,9          Kimyevi maddeler ve mamulleri (132,3 milyon dolar)     İran (303 milyon dolar)

HATAY  2.143.106            2.083.842            -2,8        Çelik (1 milyar dolar)      Suudi Arabistan (281,5 milyon dolar)

IĞDIR    104.985                87.192   -16,9      Çelik (17,4 milyon dolar)              Azerbaycan-Nahçıvan (75,6 milyon dolar)

ISPARTA              163.041                179.015                9,8          Çimento, cam seramik ve toprak ürünleri (39,6 milyon dolar)    Fransa (17,6 milyon dolar)

İSTANBUL           59.002.313          60.999.030          3,4          Hazır giyim ve konfeksiyon (12,1 milyar dolar)   Almanya (6,2 milyar dolar)

İZMİR    8.062.018            8.484.258            5,2          Kimyevi maddeler ve mamulleri (1,7 milyar dolar)           Almanya (930,6 milyon dolar)

KARABÜK           197.499                180.728                -8,5        Çelik (161,3 milyon dolar)            Fas (46,5 milyon dolar)

KARAMAN         225.253                270.977                20,3       Hububat, bakliyat, bağlı tohumlar ve mamulleri (237,3 milyon dolar)                Irak (52,3 milyon dolar)

KARS     325         873         168,6     Hububat, bakliyat, bağlı tohumlar ve mamulleri (571 bin dolar) Azerbaycan-Nahçıvan (571 bin dolar)

KASTAMONU    49.811   48.312   -3            Hazır giyim ve konfeksiyon (21,4 milyon dolar)  İtalya (13,5 milyon dolar)

KAYSERİ               1.483.098            1.611.749            8,7          Ağaç mamulleri ve orman ürünleri (313,4 milyon dolar)                Irak (287,3 milyon dolar)

KİLİS      37.383   22.512   -39,8      Ağaç mamulleri ve orman ürünleri (10,4 milyon dolar)   Irak (11,8 milyon dolar)

KIRIKKALE           6.878     8.084     17,5       Hububat, bakliyat, bağlı tohumlar ve mamulleri (4,5 milyon dolar)          Filipinler (3,8 milyon dolar)

KIRKLARELİ         90.923   126.820                39,5       Hazır giyim ve konfeksiyon (51,6 milyon dolar)  İngiltere (23 milyon dolar)

KIRŞEHİR             201.436                199.812                -0,8        Taşıt araçları ve yan sanayisi (176,2 milyon dolar)             Mısır (19,5 milyon dolar)

KAHRAMANMARAŞ       748.170                765.637                2,3          Tekstil ve ham maddeleri (580,9 milyon dolar)  İtalya (186,8 milyon dolar)

KOCAELİ              12.611.430          13.080.861          3,7          Kimyevi maddeler ve mamulleri (5,9 milyar dolar)           Mısır (1,6 milyar dolar)

KONYA 1.193.173            1.295.469            8,6          Taşıt araçları ve yan sanayisi (272,3 milyon dolar)             Irak (244,1 milyon dolar)

KÜTAHYA            148.969                154.048                3,4          Çimento, cam seramik ve toprak ürünleri (126,2 milyon dolar)  Fransa (14,4 milyon dolar)

MALATYA           350.852                356.361                1,6          Kuru meyve ve mamulleri (181,8 milyon dolar) Irak (50,7 milyon dolar)

MANİSA              4.263.528            4.314.900            1,2          Elektrik-Elektronik (2,8 milyar dolar)      İngiltere (840,7 milyon dolar)

MARDİN              822.072                971.677                18,2       Hububat, bakliyat, bağlı tohumlar ve mamulleri (318,5 milyon dolar)                Irak (946,9 milyon dolar)

MERSİN               1.291.290            1.277.215            -1,1        Yaş meyve ve sebze (438,8 milyon dolar)            Irak (362,1 milyon dolar)

MUĞLA               244.288                236.215                -3,3        Su ürünleri ve hayvancılık mamulleri (155 milyon dolar)                İtalya (39,3 milyon dolar)

MUŞ      10.232   14.277   39,5       Çelik (12,3 milyon dolar)              Irak (14,2 milyon dolar)

NEVŞEHİR           71.361   49.014   -31,3      Halı (14,2 milyon dolar) Japonya (12,9 milyon dolar)

NİĞDE  63.830   64.756   1,5          Kimyevi maddeler ve mamulleri (18,3 milyon dolar)       Rusya (13,4 milyon dolar)

ORDU   268.591                227.993                -15,1      Fındık ve mamulleri (192,2 milyon dolar)              Almanya (81 milyon dolar)

OSMANİYE         129.461                117.876                -8,9        Çelik (49,1 milyon dolar)              Bangladeş (25,9 milyon dolar)

RİZE       389.258                383.675                -1,4        Maden ve metaller (291,8 milyon dolar)              Çin Halk Cumhuriyeti (83 milyon dolar)

SAKARYA            2.063.525            1.784.795            -13,5      Taşıt araçları ve yan sanayisi (1,4 milyar dolar)   Fransa (296 milyon dolar)

SAMSUN             447.034                426.552                -4,6        Çelik (84,1 milyon dolar)              Almanya (45,2 milyon dolar)

SİİRT      6.610     14.210   115         Makine ve aksamları (7,6 milyon dolar) İran (10,2 milyon dolar)

SİNOP   25.168   29.807   18,4       Yaş meyve ve sebze (12,3 milyon dolar)               Ukrayna (10,4 milyon dolar)

SİVAS    74.900   88.740   18,5       Maden ve metaller (50,6 milyon dolar) Çin Halk Cumhuriyeti (38,7 milyon dolar)

ŞANLIURFA        173.465                140.828                -18,8      Elektrik-Elektronik (27,8 milyon dolar)   Irak (94,8 milyon dolar)

ŞIRNAK                934.309                1.106.390            18,4       Çelik (620,2 milyon dolar)            Irak (1,1 milyar dolar)

TEKİRDAĞ           688.725                656.117                -4,7        Hazır giyim ve konfeksiyon (143,9 milyon dolar)               Almanya (100,7 milyon dolar)

TOKAT  40.414   37.446   -7,3        Hazır giyim ve konfeksiyon (18,5 milyon dolar)  Almanya (11,6 milyon dolar)

TRABZON            1.140.644            1.169.863            2,6          Fındık ve mamulleri (717,9 milyon dolar)              Rusya (348,1 milyon dolar)

UŞAK    155.663                181.053                16,3       Tekstil ve ham maddeleri (69 milyon dolar)        Irak (16,3 milyon dolar)

VAN      18.973   21.443   13           Kimyevi maddeler ve mamulleri (3,6 milyon dolar)         İran (15,9 milyon dolar)

YALOVA               62.338   108.326                73,8       Gemi ve yat (86,1 milyon dolar)               Norveç (55,9 milyon dolar)

YOZGAT               14.633   16.405   12,1       Hububat, bakliyat, bağlı tohumlar ve mamulleri (7,6 milyon dolar)          Irak (6,6 milyon dolar)

ZONGULDAK     381.324                273.401                -28,3      Çelik (163,1 milyon dolar)            Romanya (59,7 milyon dolar)

TOPLAM              133.172.544        137.709.927        3,4