Araştırmacı-yazar Ahmet Uçar, Konya basını, siyasi hayatı ve misyonerlik faaliyetleriyle ilgili önemli açıklamalar yaptı. Konya’da gerçekleştirilen birçok ilkin II. Abdülhamid döneminde yapıldığını ifade eden Uçar, Babalık gazetesinin de çok ilginç bir gazete olduğunu, 19. yüzyılın sonlarına doğru protestan misyonerlerine karşı mücadele verdiğini fakat Mevlâna’ya hakaretten dolayı kapatıldığını söyledi.

Konya Aydınlar Ocağı’nın Sille Kültür Evi’nde düzenlediği Salı Sohbeti’nde, Konya’nın basın, siyasi tarihi ve misyonerlik çalışmaları hakkında bilgiler veren tarihçi-yazar Ahmet Uçar, “Babalık gazetesinin yaptığı en önemli iş, Konya’daki misyonerlik faaliyetlerine karşı açık mücadele vermesidir. O dönemde Amerikan misyonerleri (Dr. Dat ve arkadaşları)nın faaliyetlerine karşı 10-15 adet yazı neşredilmiş. Hatta yerli Rumların protesto yazılarına yer vermiş” dedi.

BABALIK MEVLANA’DAN DOLAYI KAPATILDI

Babalık’ın zaman zaman tartışma konusu olduğunu ve Hz. Mevlâna’yla ilgili yazdığı bir yazıdan dolayı kapatıldığını ifade eden Uçar, konuşmasında Babalık’la ilgili daha sonra şu bilgilere yer verdi: “Yine özellikle sema gösterileri ve merasimi yapılıp yapılmayacağı ile ilgili olarak tasavvufta bunun yeri var mı, yok mu tartışmaları yapılmış. Yine meşhur oturak âlemleriyle ilgili “Oturak âlemi nedir, ne değildir?” tartışmaları Babalık’ta önemli bir yer tutuyor. Fakat Babalık, Cumhuriyet’in ilk yıllarında biraz iş bulma kurumu gibi düşünmüş kendisini. Yani tek partinin imkânlarını kendi lehine biraz değerlendirmiş. Onun bütün ilanlarını o almış. Hatta DP’ye muhalefet ederken CHP’yi suçlar tarzda bir yayın yapıyor ve diyor ki: Biz size o kadar hizmet ettik. Şimdi demokratlar iktidara gelirse bize ilan vermeyecekler. İktidardasınız bize ilan vermiyorsunuz” diye. Demokrat Parti iktidara geldikten 2 sene sonra mali imkânsızlıklar nedeniyle kapanmış. 

Konya’da bu dönemde birçok dergide çıkıyor. Dikkati çekenler arasında Namdar Rahmi’nin Ocak Dergisi sayılabilir. Türk Ocakları’nın yayınladığı en ciddi dergilerden birisidir. Ve ilginçtir ilk defa Türkiye’de, ocak başkanları için “başbuğ” tabiri o dergide geçiyor. Yani Namdar Rahmi’den söz ederken “Başbuğumuz Namdar Rahmi” şeklinde geçiyor. Ocak Dergisi bir mektep olarak görülebilir. Konyalı İbrahim Hakkı’nın Hakyol Dergisi, Hürriyet İtilaf’ın yayın organı olarak dikkat çekiyor.”

Konya’da ilk kurulan partinin İttihat Terakki olduğunu ve bunun da çok geç kurulduğuna işaret eden Uçar, “31 Mart öncesi İttihat Terakki’nin varlığı çok tartışmalı bir konudur. İttihat Terakki Konya’da bir türlü yerleşememiş. Bunun sebebi olarak Konyalı, İttihat Terakki’ye tepki göstermiş. Özellikle, Konya daha muhafazakâr bir hassasiyete sahip olduğu için İttihat Terakki, Konya’ya bu hassasiyeti taşıyan insanları göndermiş. İzmirli Hafız İsmail Efendi ve Bursalı Mehmet Tahir, İttihat Terakki’nin Konya’da ilk çalışmalarını yapan insanlar. İlk başkanı da Ilgın Müftüsü Lokman Baştavlı (Çerkez)’dır. İttihat Terakki, Konya ve Karaman’da yerliler değil, daha çok göçmenler tarafından yönetilmiştir” diye konuştu.

KONYA’YA DAMGASINI FERİT PAŞA VURDU

Konya’da ticaret odası ve ticaret borsası, ilk sebze hali, ilk atlı tramvay, ilk tren, ilk içme suyunun 19. yüzyıl sonlarına doğru kurulduğunu ve hizmetlerin bu dönemde başladığını belirten Uçar, “Özellikle Arnavut asıllı olan Avlonyalı Mehmet Ferit Paşa, Konya’ya damgasını vurmuş bu dönemde diyebiliriz. II. Abdülhamid döneminde ilk kez Konya-Ankara Tren Hattı Projesi hazırlanmış” dedi.

İstanbul’da ilk fuhuş yapan kadınların bu dönemde Konya’ya sürüldüklerine dikkat çeken Uçar, “Fakat Konyalı bunları kabul etmediği için Şarkikaraağaç’a sürülmüşler. Şarkikaraağaçlılar şikâyet etmişler ‘biz bunları istemiyoruz’ diye. ilk umumhanelerin, İttihat Terakki döneminde Konya’da açıldığı biliniyor” dedikten sonra sözlerine şunları kaydetti:

İlk tiyatro (kadın oynatan) o dönemde açılıyor. Şerafeddin Camii yakınında tiyatro kumpanyasının icra-ı faaliyette bulunması, halkı ve cami cemaatini rahatsız ettiği için şikâyetlere sebep olmuş. İlk sinema Sanayi Mektebi’nde oynatılmış. İlk otomobil Vali Azmi Bey tarafından Konya’ya getirilmiş. İlk İdadi ve Hukuk Mektebi bu dönemde kuruluyor. Konya’da ilk öğrenci derneği, 1908’de kurulan Hukuk Fakültesi Talebe Cemiyeti’dir.

KONYA’DA MİSYONERLİK FAALİYETLERİ

Sohbetinde, Konya’daki misyonerlik faaliyetlerinden de bahseden araştırmacı-yazar Ahmet Uçar, ilk misyonerlik faaliyetlerini 1880’li yıllarda Katolik Fransızların başlattığını belirterek “Fransız misyonerleri 1926’ya kadar faaliyet gösteriyorlar. Özellikle Ermenilere yönelik aktif bir şekilde çalıştıkları görülüyor. Misyonerlerin yazdıkları mektuplarından şöyle bir şey tesbit ediyoruz. Ermeni ve Rumlar genelde Türkçe’den başka bir dil bilmiyor. II. Meşrutiyet başladıktan sonra Ermeniler, Konya’da Terakkiperver Ermeni Fırkası adında bir parti kuruyorlar. Daha sonra Rumlar bir cemiyet kuruyor. Bundan sonra Konya’da çatışma ve tartışmalar başlıyor. II. Meşrutiyet’ten önce Konya’da Ermeni, Rum ve Müslüman ahali arasında bir tartışmanın olmadığı ve gayet iyi geçindikleri biliniyor” dedi. Memleket