Zeki Oğuz

Haziran 2008’de Tablet Yayınları “Konya Basın Tarihi”adlı nefis bir araştırma kitabı yayınladı. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi öğretim üyeleri Caner Arabacı, Bünyamin Ayhan, Adem Demirsoy ve Hakan Aydın tarafından hazırlanan kitabın ikinci baskısını nisan 2009’da Palet Yayınları yaptı.

Ben kitabı ekim ayında edinebildim. Sağolsun Caner Arabacı hocam imzalayıp verdi. Kitaba geçmeden önce üzerinde durmak istediğim iki konu var.

Birincisi şu, şehrimizdeki yayınevleri, şehrimiz yazar ve akademisyenlerin çalışmalarına değer verip yayınlamaya başladılar. Bu nedenle kendilerine teşekkür borçluyuz. Yalnız yayınevlerimizin yayın politikalarında bir sorun var. Kitabı yayınlıyorlar ama yeterince reklam yapmıyorlar, imza günleri düzenleyip yazarları okurları ile buluşturmuyorlar. Bu büyük bir eksiklik bence.

İkincisi, bu kitap Mehmet Önder’in 1949 yılında yayınlanan “Konya Matbuatı Tarihi”nden sonra yapılmış en kapsamlı araştırma. Hal böyleyken, tarihi yazılan Konya basını bu değerli eseri birkaç haberle geçiştirmiş. Her konuda vaaz vermeyi iş edinen köşe kadıları da görmezden gelmişler bu değerli eseri. Kitabı okuyup bitirdikten sonra yaptığım kısa bir araştırmadan fark ettim durumu.

Konya basının ilk 110 yılını kapsıyor kitap.1870-1980 yılları arasını.1980 Sonrası sanırım yeni bir çalışmanın konusu olacak.

Giriş bölümünde Vilayet Matbaasının tanıtımından sonra altı bölümde inceleniyor Konya Basın Tarihi. Birinci bölümde1870-1918 tarihleri arasında yayınlanan gazeteler inceleniyor.Burada ilk olarak şehrimizin bilinen ilk gazetesi Konya Vilayet Gazetesi ele alınıyor.

Belleği zayıf, arşiv tutmayan bizim gibi toplumlarda bu tür eserleri hazırlamak çok zordur. Eseri yayına hazırlayan hocalarımızın karşılaştıkları güçlükleri tahmin edebiliyorum. Kitabın önsözünden yapacağım bir alıntı ne demek istediğimi daha iyi anlatır sanırım.

“…Hele Konya gibi, köklü geçmişinin büyüklüğü kadar, geçmişe karşı vurdumduymazlığın veya geçmiş katliamının azgın yapıldığı şehirlerde, bazen hüsran kaçınılmaz oluyordu. Konya Valiliğinin Dökümantosyon Merkezi ve Kütüphanesinde, bu kurumun resmen altmış iki yıl çıkardığı bir gazeteden “tek”nüsha bulunmaması nasıl değerlendirilecektir? Valilik arşivinin, kamyonlarla SEKA’ya gönderilmesi sırasında acaba kaç cilt Konya Vilayet gazetesi yani Konya tarihi hamur olmaya mahkûm edilmişti? “

Kitabın birinci bölümünde 1870-1918 yılları arasında yayınlanan gazeteler anlatılıyor, ikinci bölümde ise Milli Mücadele dönemi Konya gazeteleri işleniyor.

Babalık (1910-1952) ve Öğüt (1917-1923) Milli Mücadele dönemi Konya’sının iki önemli gazetesidir. Konya’yı işgal eden İtalyanlar İngilizlerin baskısıyla Öğüt’ü kapatmak isterler. Gazete acele olarak Söylemez Baba Tekkesine taşınır ve Konya halkı susturulmak istenen basına destek olmak için büyük bir miting gerçekleştirir.

Babalık şehrimizde uzun süre yayınlanan gazetelerden biri olur.
Ekekon (1935-1950) Yılları arasında uzun süre yayınlanmış önemli gazetelerden biridir. Sahibi Şevki Ergun olan gazete CHF nın yayın organıdır. Ekekon parti içi sürtüşmelerin sonucu kapanır, Babalık ise dönemin iktidarının gazetenin ilan gelirlerine amborgo koyması nedeniyle yayın hayatına son verir. Yani günümüzdeki gibi yandaş gazetelerin kayrılması, muhalefet edenlerin susturulması anlayışı o dönemlere dayanır.

Şehrimizin en uzun soluklu gazetelerinden Yeni Konya Mustafa Naci Gücüyener tarafından l949 yılında yayınlanmaya başlar. Tarafsız duruşu, önemli yazarları ile bir okul gibidir Yeni Konya. Orada yazanların adlarını anmak bile gazetenin gördüğü işlevi anlatmaya yeter: Mehmet Önder, Celaleddin Kişmir, Ramiz Arda, Sofu Tuğrul, Fakih Özfakih, A.Rıdvan Bülbül, Feyzi Halıcı, Namık Ayas, Suad Abanazır, Selçuk Es, Afif Evren vb. Bu saydıklarımın büyük bir bölümü gazeteci olmanın dışında iyi bir yazar ya da şairdir. Bunlar dönemlerinin devedişi aydınlarıdır yani.

Konya gazeteleri daha güçlü bir gazete oluşturmak amacıyla 1966 yılında birleşirler. Yeni Konya, Sabah, Şehir Postası ve Yeni Meram, Yeni Konya adı altında birleşir ve 1969 şubatına kadar yayınlanır. Benim basın dünyasına ayak basışım 1968’de birleşik dönemde olmuştu. Gazetenin başında da Veysel Serçe vardı. Rahmetli İbrahim Sur ile o dönemde birlikte başlamıştık. Ayrılıktan sonra o Yeni Konya’da kalmış ben Yeni Meram’a geçmiştim.

1950 yılında Ahmet Bahçıvan (Takva) tarafından yayınlanmaya başlayan Yeni Meram halen yayınını sürdüren en eski gazetelerimizden biri. Birleşik gazetenin dağılmasından sonra yayınına devam etmiş, ben de beş-altı ay kadar muhabir olarak çalıştıktan sonra ayrılmak zorunda kalmıştım.1980’den sonra Yeni Meram’da yıllarca köşe yazılarım ve gezi yazılarım yayınlanmıştı.

Kitabın beşinci bölümünde dergiler işlenir. O bölümde de görüleceği gibi 1908’den günümüze onlarca dergi yayınlanmış, büyük çoğunluğu kısa sürede kapanmak zorunda kalmıştır. Bunlardan Yeni Fikir, Konya Halkevi Dergisi, Anıt gibi dergiler şehrin kültür-sanat hayatına çok büyük etki yapmışlardır.

1957 yılında Şair Feyzi Halıcı tarafından yayınlanmaya başlanan Çağrı ülkemizin en soluklu edebiyat dergilerinden biri olup halen yayın hayatını sürdürüyor. Çağrı’nın isim babası da ünlü şairimiz Fazıl Hüsnü Dağlarca’dır. Çocukluğu Konya’da geçen Dağlarca Çağrı’dan desteğini hiç kesmemiş, yürüyebildiği sürece Konya’yı ziyaret etmiş ama Konya o abidevi şair için hiç birşey yapmamıştır. Yani Konya yıllar önce yediği vefasız şehir damgasını halen taşıyor. Vefasız şehir tanımı yabana atılacak bir tanım değil çünkü gazete ve dergilerin kapanma gerekçelerinin başında bu şehir insanlarının ilgisizliği gelir. Çalı’yı yayınladığım 1997-2008 dönemlerinde birebir yaşadım bu duyguyu.

Kitap kaynakça, sözlük, dizin ve ekler bölümleriyle sona erer.
536 sayfalık bu güzel eser alanında çok büyük bir boşluğu dolduruyor.
Başta İletişim Fakültesinden hocalarımız Caner Arabacı, Bünyamin Ayhan, Adem Demirsoy ve Hakan Aydın olmak üzere kitabın yayınlanmasında emeği geçen herkese teşekkür borçluyuz.

Konya Basın Tarihi. Caner Arabacı, Bünyamin Ayhan, Adem Demirsoy,Hakan Aydın.Palet Yayınları nisan 2009