Ayakkabıcılık sektörü Konya’da ne zaman başladı, gelişimi nasıl oldu?

Ayakkabı sektörü Konya’da 1900’lü yıllar itibariyle başladı. 1955 yılında cemiyet oluşmuş daha sonra bu cemiyet derneğe dönüştü, dernekten 1991’de yasayla oda olarak devam etti. Bu şekilde yaklaşık 60 yıldır bir sivil toplum örgütü olarak da hizmet etmektedir. Konya tarihinin çok geniş olması sebebiyle ayakkabı sektörü de köklü bir sektör. Bu çerçevede daha önce bütün sanayi sektörünün ve mesleklerin Kapu Camii ve civarında başlayan mesleklerin temelleri zaman içerisinde gelişme göstererek eski sanayi bölgesine taşınmış. 1970’lerden sonra gelişmelerle şu anki mevcut haliyle Ankara yolu üzerinde Aykent Sanayi Sitesi’nde üretim anlamında hizmet etmektedir. Sanayi olarak perakende de yine ağırlıklı olarak Kapu Camii civarı ve iş merkezlerinde yapılıyor. Böyle köklü bir sektör olmasıyla istihdamda iş gücü mevcut gelişen teknolojiyi yakından takip etse de insana her zaman ihtiyaç var. Gelişen teknolojiyi bilgi ve eğitimi en iyi şekilde takip etmeye çalışıyoruz. Yine bu anlamda Konya’da ilk fuarları düzenleyen sektör ayakkabı sektörüdür. Şu anki Kültür Park içerisinde olan daha önceki fuar merkezinde 1996 yılında Konya’da ilk fuar ayakkabı sektöründe yapıldı. Bu zaman içerisinde devam etti. Konya’da 28 defa fuar yapıldı.

Konya ayakkabıcılık sektöründe nerede?

Konya ayakkabı sektörü Türkiye’de ilk üç sırada, İstanbul ve İzmir’den sonra gelmektedir. Türkiye’de belli başlı merkez var bu merkezlerden Konya ayakkabı sektöründe önde. Baktığımız zaman Türkiye’de marka olarak bilinenler Konya’da üretiliyor. Bu son yıllarda taşeronlaşmaktan markalaşmaya gidiyor. Markalaşma hemen bugünden yarına olacak bir şey değil çok büyük paranızda olsa bir anda marka olmak mümkün değil. Bu anlamda sektör olarak baktığımız zaman güzel çalışmalar devam ediyor. Bu yerel fuardan ulusal fuarlara arkadaşlarımız katılmaya başladı. Biz sektör olarak modaya hitap ettiğimiz için sezonu önceden takip etmek zorundayız. Biz zamana ters çalışırız. Kışın yazlık yazın kışlık ayakkabı üretiriz. Bu ürünler bu ayın sonuna doğru mağazada yer alacak. Yan sanayi ve moda fuarlarla bunları takip edeceğiz. 26 Şubat-1 Mart arasında kış sezonuyla alakalı yan sanayi teknoloji moda fuarı vardı üretici arkadaşlarımızı buraya götürdük bu şekilde taban kalıp çeşitlerini takip ediyoruz.

Bu yıl kış mevsiminin çok yağışlı olmaması sizi nasıl etkiledi?

Evet, bu durum ayakkabıcılığı olumsuz etkiledi. Bu yıl ülkemizde kuraklık yaşanmaktaydı. Kışın ne kadar yağmur yağarsa bizim işlerimiz o kadar iyi olur. Fakat bu yıl kuraklıktan dolayı kış sezonumuzun çok iyi geçtiğini söyleyemeyiz. Birçok mağaza indirimle ellerindeki ürünü satmaya çalışıyor. Elindeki ürünü satması kardır. Modaya hitap ettiğimiz için moda her zaman değişebiliyor. Elinizdeki ürünleri tüketmek zorundasınız. Bu imalatta biraz farklı fakat perakende sektörü bu sezonu çok iyi geçirmedi.

Oda olarak üyelerinize yönelik çalışmalarınız nasıl?

Oda çalışması kurum ve kuruluşla olan ilişkiler, eğitim faaliyetleri, fuarlar ve sosyal etkinlikler anlamında çalışmalarımız mevcut. Özellikle son yıllarda eğitim çalışmalarımız öne çıkmakta. İnsanın doğumundan öleceği güne kadar ihtiyaç olan ayakkabı sektörünün 2000’li yıllara kadar ciddi bir eğitim konusu söz konusu değildi. Bu gerek Türkiye’de gerek Konya’da çalışmalarımızı başlattık. Bu çalışmada ilk olarak bir meslek lisemizde alan olarak açıldı. Bu liseye giden çocuklarımızın daha sonra yüksek eğitim görmeleri için Selçuk Üniversitesi Teknik Bilimleri Meslek Yüksekokulu’nda bölüm açıldı. 2006 yılından beri eğitim vermekte ve meslek lisesinde olan bölüm Aykent Sanayi Sitesi içinde Konya Büyükşehir Belediyemiz işbirliği ile bir bina yapılarak orası tamamen Ayakkabıcılık Meslek Lisesi, Endüstri Meslek Lisesi ve Anadolu Meslek Lisesi oldu. Yani yıllardan beri hep söylenen “sanayi-eğitim-üniversite” işbirliğini biz Konya’da Büyükşehir Belediye Başkanı’nın öncülüğünde gerçekleştirdik. Kendilerine teşekkür ediyoruz. Aykent sanayisinin içerisinde bu lisemiz eğitim vermekte sektörle iç içe hem teknolojik anlamında hem yenilik anlamında hem de üretim anlamında çocuklara uygulamalı bir şekilde veriliyor. Çalışmalarımız bu düzeyde fuarlarla alakalı ifade ettiğimiz diğer bir şeyde 1996 yılında başlayan fuarcılık yerelden ulusala taşındı. Konya’da moda fuarına özellikle 50 tane firmamız İstanbul’da uluslararası fuara katılıyor. Moskova Almanya gibi yerlerde fuara katılıyor. Gelişen teknoloji ve bilgiyi her aşamada vermeye çalışıyoruz. Sosyal içerik alanında zaman zaman seminer konferans ve şu an sektörde çalışan kalfalarımıza ustalarımıza yönelik mesleki kurslar veriyoruz.  Büyükşehir Belediyemizle KOMEK aracılığıyla yapmış olduğumuz mevcut çalışanlara hizmet içi eğitim vererek ön muhasebe İngilizce kursu veriliyor çünkü uluslararası fuarlara gittiğimiz zaman sıkıntı yaşanmaması için böyle bir amacımız var.

Meslek lisesi okullarının açılmasına rağmen eleman sıkıntısı yaşanıyor mu?

Eleman sıkıntısı problemimiz hep var. Bu okullar buna cevap verecek mi elbette… Fakat takdir edersiniz ki eğitim bugünden yarına sonuç alacağımız bir hadise değil. İnsanlar çırak olduktan sonra ilerleme aşamasına geliyor. Lisede de bu böyle şu an çocuklar okuyup ondan sonra gelecek bu sektöre. Bu sorun zamanla aşılacak. Eğitimle bu ihtiyaç karşılanacak bilinçli hale gelecek artık baba ve büyüklerden gelme mesleğe yani geleneksel usullere son verilecek. Dün manüel makineler varken; bugün bilgisayarlı makineler var. Aynı zamanda bu çocuklar son teknolojikle buralarda eğitim almakta gelecekte daha iyi olacağına inanıyorum. Bu eğitimle daha bilinçli olacak. Meslek Yüksek Okulu Türkiye’de bir ilkti. Bu Konya’da başladı sonra çeşitli illere yayıldı. Selçuk Üniversitesi Sanat Tasarım Fakültesinde lisans olarak açıldı. YÖK’ten onay alındı bu yıl eğitim kadrosunu tamamlayabilirse öğrenci alacak bu da Türkiye’de bir ilk son yıllardaki en önem verdiğimiz şeyden biri eğitimdi.

İhracat-ithalat oranlarınız nasıl?

Türkiye anlamında baktığımız zaman ciddi anlamda ithalat vardı. Ama son yıllarda özellikle Uzak doğudan gelen ithalatlar yavaş yavaş bunun önüne geçilmeye çalışılıyor. İthalatta düşüş var ihracat gelişme göstermektedir. Türkiye geneline baktığımızda ihracat 1 milyar dolar civarında. Burada adetlerden ziyade katma değeri yüksek ürünler üreterek gidermeye çalışıyoruz. Özellikle deri mamulüne baktığımız zaman ilk pazar olarak Rusya, ikinci pazar Ortadoğu ülkeleri başta Irak olmak üzere diğer yerlere ihracat gidiyor.

Konya’dan doğrudan mı gidiyor?

Konya’dan doğrudan olarak gidenler var fakat dolaylı yoldan giden çok. Bu dolaylı yoldan gidenlerin sebebi bu tür ihracatçı firmaların genelde Rusya’yla alakalı yerde İstanbul’a müşterinin gelmesiyle oraya veriliyor oradaki firmalar aracılığıyla gidiliyor. Bu Konya’ya dâhil edilmiyor. Orta doğuyla olan da Antep aracılığıyla gönderiliyor. Ben şahsen Kuzey Irak’a mal satıyorum. Antep’teki firma aracılığıyla satıyorum. Yine son dönemde daha profesyonel bu işi yapan Atiker ayakkabı sektörüne katıldı. Bu Konya için hem kurumsal hem profesyonel bir alt yapısı olması sebebiyle önem arz edecek durum.

Odanın sorunları nelerdir?

Kalifiye eleman, istihdamın üzerinde olan yükler, kuralsızlık, haksız rekabet bunlar başlı başına bir sorundur. Bunun yanı sıra yetkililere iletiyoruz bu sene iş olmadığı için ciddi anlamda indirimler vardı, kuralsızlık bizi çok rahatsız ediyor. Bugün birçok yerde ayakkabı satılıyor. Her şey her yerde satılıyor. Oysa bu alanda bu konuda yetkili ve etkili olan yapmalıdır. Avrupa’da iş yeri nasıl açılıyorsa Türkiye’de de artık bu kurallar konmalı. Bir yerde ayakkabıcılık açılacaksa onun bu konuda ne kadar yetkili olduğuna bakılması gerekir. Kurallara bağlı bu işte özellikle sanat alanında bu tür kuralın koyulması lazım. Tüketiciyi aldatıcı çok işlem yapılmakta bunlar kapatıyoruz açılışa indirim vs… Bunun bir kurala bağlanması gerekiyor. Ülkedeki siyasi istikrar iş adamı için çok önemli bu son zamanda yapılan oyunlar hepimizi rahatsız etmekte bu yapılan operasyonla doların artması hem üretimi hem istihdamı zorlamakta istikrarın ve güvenin olmadığı yerde işin çok iyi olması mümkün değil. Sosyal hadisede hepimiz zarar görüyoruz.

Hasan Uzman kimdir?

1966 Derbent doğumlu. 1980’den itibaren Konya’da ikamet etmekte. İlk ve ortaokulu Derbent’te, liseyi Konya’da tamamladı. 1983’ten itibaren çırak olarak başladığı ayakkabı sektöründe kalfalık ve onun yanı sıra da kendi iş yerinde ustalık yaptı. Ayakkabı imalat işiyle uğraştı. Yaklaşık on beş yıldır oda başkanlığı yapıyor.

YÖNETİM KURULU ÜYELERİ

Başkan vekili İsmail Doldurucu, Nevzat Kara, Akif Sözüer, Hulisi Onur, Muhammet Yeşilbel, Bilal Aydoğdu.