Özel BSK Konya Hastanesi Üroloji Uzmanı Dr. Ali CENKER, böbrek ve idrar yolu taşlarının oluşma nedenleri ve Kapalı ameliyatlarıyla ilgili merak edilen tüm sorulara yanıt verdi.

İdrar yolu taşları nedir?
İdrar yolu taşları, idrarda çözülemeyen ve atılamayan minerallerin veya maddelerin zamanla kristalleşmesi ve birikmesidir.
İdrar yolu taşları kimlerde oluşur?

İdrar yolu taşları her insanda oluşabilir. Her yaş grubunda görülebilmekle birlikte, sıklıkla 20-50 yaşları arasında izlenir. Erkeklerde kadınlara oranla 3 kat daha fazla görülür.

İdrar yolu taşı oluşmasının nedenleri nelerdir?
Taş oluşumunda rol oynayan pek çok faktör olmasına karşın kesin neden tam olarak bilinmemektedir. Bir veya birden fazla faktörün taş oluşumunda rol oynadığı saptanmıştır. Genetik yatkınlık, taş oluşumundaki en önemli risk faktörlerinden biridir. Taş hastalığı olan hastaların ailelerinde yüzde 10-40 arasında değişen oranlarda taş hastalığı hikâyesi vardır. Coğrafi faktörler de taş oluşumunda etkindir. Taş hastalığı sıcak bölgelerde yaşayanlarda daha sık görülmektedir. Beslenme, taş oluşumundaki en önemli faktörlerden biridir. Protein ve karbonhidrattan zengin, lifli gıdalardan fakir diyet, taş hastalığı riskini artırmaktadır. Alınan su miktarı arttıkça, kişinin taş hastalığıyla karşılaşma riski de azalmaktadır. Tekrarlayıcı idrar yolu enfeksiyonları, çeşitli böbrek hastalıkları, bazı ilaçlar, geçirilmiş barsak ameliyatları, gut hastalığı, hiperparatiroidizm gibi metabolik hastalıklar da taş oluşumunda rol oynamaktadır.

İdrar yolu taşı olan hastaların ne gibi şikâyetleri olur?
İdrar yolu taşları hiçbir bulgu vermeden gelişebileceği gibi bazen ciddi bulgular da verebilmektedirler. İdrar yolu taşı olan hastanın en sık rastlanılan yakınması genellikle tek taraflı olan, böğüre ve kasığa vuran ağrıdır. Klinik olarak hastalarda ikinci sıklıkta görülen bulgu idrarda kan görülmesidir. İdrarda kan bazen gözle görülebilecek kadar çok olurken, bazen de sadece mikroskobik incelemede görülür. Nadir vakalarda idrarda hiç kan izlenmez. Taş hastalarında, tıkanıklığa bağlı olarak idrar yolu enfeksiyonu da sık görülmektedir. Enfeksiyon çok basit formda olabileceği gibi, ağır böbrek iltihabına dahi yol açabilir. İdrar yolu taşları bazı durumlarda idrar yapma zorluğuna da yol açabilir.

İdrar yolu taşı tanısı koymak için ne tür tetkikler yapılır?
İdrar yolu taşı ile uyumlu şikâyetlerle doktorunuza başvurduğunuzda doktorunuz sizden, idrar tahlili, direk karın grafisi, üriner sistem ultrasonografisi, IVP, karın tomografisi gibi testlerden bir veya birkaçını isteyebilir.

Her idrar yolu taşı düşer mi?
Tüm idrar yolu taşlarının yaklaşık % 80’i ilaç tedavisi ve takiple düşer. Ancak taşın düşmesini etkileyen en önemli faktör taşın büyüklüğüdür. 4 mm’nin altında olan taşların % 80’inin düşmesi beklenirken, 6 mm’nin üzerindeki taşlarda taşı düşürme olasılığı çok düştüğünden müdahale gerekebilir. Ancak taşların şekli ve idrar yolundaki yerleşimi de düşmeyi etkilediğinden bir taşın takip edilmesi ya da müdahale edilmesi gerektiğine doktorunuz karar vermelidir.