İSTANBUL (AA) - SEMRA ORKAN - Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD) Uluslararası Koordinatörü ve Avrupa Birliği (AB) Temsilcisi Bahadır Kaleağası, Hizmetlerin Serbestleştirilmesi Anlaşması'nın (TISA)  21. yüzyılda dünya ticaretine yeni bir yön vereceğini belirterek, " TISA Türkiye için turizmden bilişime, finanstan telekomünikasyona geniş bir sektör yelpazesinde ve makro-ekonomik etkiler açısından çok önemli fırsatlar sunuyor" dedi. 

AA muhabirine TISA'yı değerlendiren Kaleağası, müzakerelerinin sekizinci turunun 21 Eylül’de Cenevre’de başladığını hatırlatarak, 5 gün süren müzakere turunun bu seferki başkanının AB olduğunu söyledi. 

Kaleağası, AB üyesi devletlerin ulusal egemenlik alanlarının ötesinde, doğrudan AB Komisyonu’na devrettikleri bir yetki alanının söz konusu olduğunu ifade etti. AB Komisyonu'nun, üye devlet temsilcilerinden oluşan AB Bakanlar Konseyi’nden aldığı görevle müzakere masasında bulunduğunu dile getiren Kaleağası, "AB’nin müzakerelerin ilerleyişine yeni bir dinamizm katması bekleniyor. Bu müzakere turunda pazara giriş önerilerinin analiz edilmesinin yanı sıra bazı belirli hizmet sektörleri ile ilgili yasal metinler de tartışmaya sunulacak. Mali hizmetler, telekomünikasyon, yerel düzenlemeler ve saydamlık ile 'mode 4' olarak adlandırılan hizmet sunanların serbest dolaşımı konuları ele alınacak. Ayrıca tüm ulaşım modelleri, profesyonel hizmetler, rekabetçi dağıtım hizmetleri de tartışılacak" diye konuştu. 

Kaleağası, TISA'nın dünya ekonomisinde 2009’dan beri dalgalanan kriz ortamından çıkmak için önemli fırsatlar arasında yer aldığını savundu. TISA'nın, Amerika Birleşik Devletleri ve Avustralya tarafından başlatıldığını anımsatan Kaleağası, sözlerini şöyle sürdürdü:

"G20’nin de önemli ülkelerini içinde bulunduran bu grupta Türkiye, ABD, Avrupa Birliği, Avustralya, Güney Kore, İsviçre, Hong Kong, İzlanda, İsrail, Japonya, Kanada, Kolombiya, Kosta Rika, Lihtenştayn, Meksika, Norveç, Pakistan, Panama, Paraguay, Peru, Şili, Tayvan ve Yeni Zelanda yer alıyor. Bu grupta henüz yer almayan dört ülke de dikkati çekiyor; Çin, Hindistan, Brezilya ve Rusya. 

Daha önce GATS çerçevesinde kat edilen mesafenin üzerine olası bir TISA anlaşması 21. yüzyıl dünya ticaretine yeni bir yön verecek. Dünya Ticaret Örgütü’nün (DTÖ) kurumsal geleceği açısından da çok önemli bir adım olacak. Böylece son yıllarda Doha müzakere turlarının verimsiz olması, G20 ile daha dar bir grupta ele alınmaya başlanan dünya ekonomisi yönetim konuları, Transatlantik (TTIP) ve Transpasifik (TPP) ticaret ve yatırım anlaşmaları müzakereleri ile geniş coğrafi ekonomik bloklar oluşumu gibi etkenlerle zayıflayan DTÖ’nün 'dünya ekonomisinde çok taraflı bir düzen' hedefi de tazelenmiş olacak." 

- "AB, TISA'nın ekonomik büyüme için itici gücünden yararlanmayı umuyor"  

Kaleağası, hizmetler sektörünün dünyanın en büyük işvereni ve küresel gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) yüzde 70'ini ürettiğini vurguladı. ABD’de de hizmetlerin ulusal ekonomik gelirin yüzde 75’ine kaynak olduğunu ve özel sektör işlerinin yüzde 80'ini sağladığını anlatan Kaleağası, AB'nin ise dünyanın en büyük hizmet ihracatçısı olduğuna dikkati çekti.

Kaleağası, AB'nin kendi içinde halen "tek pazar" inşasına devam ettiğini, üye ülkeler arasında mallar gibi hizmetlerin de serbest dolaştığını fakat standartlar, hukuksal düzenlemeler, karşılıklı belge tanımalar gibi birçok alanda eksikler bulunduğunu belirtti. Dijital pazarda bu durumun birçok yeni ortak politikayı gerekli kıldığının altını çizen Kaleağası, eşzamanlı olarak TISA sayesinde AB'nin uluslararası bir hizmet pazarının ekonomik büyüme için itici gücünden yararlanmayı umduğunu vurguladı.

Kaleağası, özellikle AB'nin bazı ülkelerdeki kamu şirketlerinin ihaleler, bürokratik işlemler, işletme belgeleri gibi konularda daha fazla saydamlık yönünde ilerlemesini beklediğini söyledi. Cenevre’de son müzakerelerin gerçekleşeceği beş gün içerisinde ayrıca üç yeni önerinin sunumunun gerçekleştirileceğini dile getiren Kaleağası, "AB hizmetler alanında kamu alımları ile ilgili bir öneri sunarak bu alandaki ayrımcılığı ortadan kaldırmayı hedefliyor. Diğer katılımcı tarafların da çevre hizmetleri ve sağlıkla ilgili hizmetler alanında tekliflerini sunması bekleniyor" değerlendirmesinde bulundu.

- "TISA Türkiye için önemli fırsatlar sunuyor"

Kaleağası, DTÖ’nün görev ve sorumluluk alanında bulunmayan müzakerelerin Hizmet Ticareti Genel Anlaşması (GATS) ile uyumlu hale getirilmesinin amaçlandığına işaret etti. Bu sayede halihazırda müzakerelere taraf olmayan diğer DTÖ üyelerinin de sonraki aşamalarda müzakerelere ya da anlaşmaya katılımının mümkün olabileceğini söyleyen Kaleağası, Türkiye için TISA'nın turizmden bilişime, finanstan telekomünikasyona geniş bir sektör yelpazesinde ve makro-ekonomik etkiler açısından birçok önemli fırsat sunduğunu aktardı.

Kaleağası, şunları kaydetti: 

"Hizmet sektörü uluslararası rekabete daha açık olacak. Hizmet sektöründe yabancı sermaye yatırımları için daha cazip bir ortam oluşacak. AB ile gümrük birliği kapsamında ve müzakere sürecinde hizmetlerde serbest dolaşım konunda ilerleme için uluslararası ekonomik ve kurumsal zemin daha elverişli olacak. Hizmet sunucuların serbest dolaşımı konusundaki her olumlu TISA kararı, Türkiye’nin AB ile vize serbestisi sürecini de olumlu etkileyecek. TISA’yı değerlendiren Türk şirketler için iç piyasada ve de dış pazarlarda yeni fırsatlar şekilleniyor."

Kaleağası, dünya ekonomisinde korumacılık eğilimlerine rağmen küresel düzende uluslararası açılımların çoğaldığına dikkati çekerek, ticaret anlaşmaları, gümrük birlikleri, ortak ekonomik alanlar ve uluslararası anlaşmaların ticaret, hizmetler, finans, yatırımlar, kamu ihaleleri gibi alanlarda geliştiğini de sözlerine ekledi.