Zeki Oğuz

Elime geçtikçe eski dergileri karıştırmayı severim. Her sayıları canlı bir tarihtir. Değişen hayatları, gelenekleri, alışkanlıkları, değer yargılarının, teknolojinin nasıl bir hızla değiştiğini, bu dergileri okurken fark eder insan.

1950 li yıllarda yayınlanan 20. Asır Dergisinin bazı sayıları geçti elime. Dergi siyah beyaz ama her sayı renkli bir kapakla çıkıyor, her kapakta bir Amerikan güzelinin fotoğrafı yer alıyor. Bu tip magazin dergilerinde Amerikan hayat tarzına özenti hemen fark ediliyor.

Dergiyi Nebioğlu yayınevi çıkarmış. Sahibi ve fiilen idaresini yürüten Dr. Osman Nebioğlu. Haftalık derginin sayısı 50 kuruş. Bendeki 26. sayının tarihi 7 Şubat 1953. Telefon numarası 29210.

Dergide cemiyet haberleri, röportajlar, okur mektupları, tefrika romanlar yayınlanıyor.

Zamanın iki eğlence aracı var sinema ve radyo. Bunlarla ilgili haberler ve söyleşiler epeyce yer tutuyor. 24. sayfada şehrimizi ilgilendiren bir haber yer almış. Haberi hazırlayan Baki Süha Ediboğlu. Dönemin ünlü şair ve yazarlarından biri.

İstanbul radyosunda Sadi Yaver Ataman “Memleket Havaları Ses ve Saz Topluluğu”nu idare ediyor. Bir haftaki konukları da Konyalı sanatkârlarımız.

En iyisi haberi dergiden olduğu gibi vermek.

“İstanbul radyosunun kurulduğu günlerden başlıyarak “Memleket Havaları Ses ve Saz Birliği”topluluğunu büyük bir titizlikle idare eden Sadi Yaver Ataman, misafir ekibinin çalıp söyliyeceği türkü ve oyun havalarını birer birer takdim ettikten sonra proğram, iki divan sazının, bir curanın, bir kanunun ve kaşık çalan bir san”atkarın iştirakiyle ve kıvrak bir peşrevle başladı.

Bu “Konya peşrevi” şimdiye kadar duyduğumuz peşrevlerin hiçbirine benzemiyordu. Burada divan sazı çalan Silleli İbrahim, Mazhar Sakman, cura çalan Mustafa Gürbilek, kanun çalan Mevlit Avcı ve kaşık çalan Kamil Albay”ın adlarını takdir ve hayranlıkla anmadan geçemiyeceğim.

Programın başındaki peşrevden sonra, bu isimlerini saydığım san”atkarların iştirakiyle Mazhar Sakman”ın okuduğu Karakoyun türküsünü dinledik.

Kara koyun yayılır

Saçakları sayılır

Çıkmış güzel dışarı

Seni gören bayılır

Ak koyun meler gelir

Dağları deler gelir

Ergen kızın aklına

Dünyada neler gelir.

Dergide dönemin ünlü isimlerinin imzaları var. Hasan Ali Yücel, Mithat Sertoğlu, Refik Halid Karay, Adli Moran, Behçet Kemal Çağlar, Samet Ağaoğlu, Falih Rıfkı Atay, Baki Süha Ediboğlu bunlardan bazıları. Derginin arka sayfasında Hasan Ali Ediz” Türk zaferlerini anlatan bir dizi yazı yer alıyor. Sayfanın çizeri ise, yaptığı afişler, kitap kapakları, karikatürlerle dönemin ünlü bir çizeridir.