Devletin sosyal yardım sisteminde yeni dönem için hazırlıklar hızlandı. Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) için pilot uygulamalar başladı.

Sistem, ihtiyaç sahibi hanelerin gelirini belirli bir seviyeye tamamlamayı hedefliyor. Ancak yeni modelde herkese aynı para verilmeyecek.

Devlet desteğinde hesap değişiyor

Yeni sistemin merkezinde yalnızca hanenin kazandığı para olmayacak. Ailenin kaç çocuğu olduğu, anne ve babanın durumu, hanede yaşlı veya engelli birey bulunup bulunmadığı da hesaplamaya girecek. Böylece aynı gelire sahip iki ailenin alacağı destek farklılaşabilecek.

Kira yüksekse destek de değişebilecek

GETAD’da bölgesel ihtiyaçlar da hesaba katılacak. Büyükşehirlerde yüksek kira giderleri nedeniyle barınma desteği öne çıkabilecek. Isınma maliyetlerinin yüksek olduğu bölgelerde enerji desteği önem kazanabilecek.

Gıda giderlerinin daha ağır olduğu bölgelerde ise gıda desteği öne çıkarılabilecek. Yani sistemin mantığı, “her aileye aynı yardım” yerine ihtiyaca göre destek vermek olacak.

Çocuk sayısı da hesabın içinde

Yeni modelde özellikle çocuklu aileler açısından önemli bir değişiklik hazırlanıyor. 17 yaş altındaki çocuk sayısı, destek hesabında dikkate alınacak unsurlar arasında bulunuyor.

Bunun yanında yaşlılık ve engellilik gibi durumlar da değerlendirilecek. Amaç, hanelerin gerçek ekonomik yükünü daha ayrıntılı şekilde ortaya çıkarmak.

Çalışmayanı değil, çalışabilecek olanı da destekleyecek

Sistemin bir başka ayağı ise istihdam. Hazırlanan modelin yalnızca düzenli yardım dağıtan bir yapıya dönüşmemesi hedefleniyor. Bu nedenle çalışma hayatına katılımı destekleyen mekanizmaların da sisteme dahil edilmesi planlanıyor.

Vatandaşlık maaşı kaç lira olacak?

En çok merak edilen soru ise hâlâ cevapsız. GETAD kapsamında resmi bir ödeme miktarı açıklanmadı.

Destek için hangi gelir seviyesinin kesin sınır kabul edileceği de henüz belli değil. Bu nedenle sosyal medyada dolaşan belirli rakamlar, şu aşamada resmi vatandaşlık maaşı tutarı olarak kabul edilemez.

2027 hedefi masada

GETAD için pilot çalışmalar 2026 yılında yürütülüyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’ın açıklamasına göre sistemin pilot uygulamaların ardından 2027 yılında Türkiye genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Çalışmalar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda yürütülüyor. Süreçte 14 farklı kurumun çalışmaya dahil olduğu açıklandı.

Asıl rakamlar henüz açıklanmadı

Sistemin ne zaman tamamen uygulanacağı kadar kimlerin yararlanacağı ve ne kadar ödeme yapılacağı da henüz netleşmiş değil. Gelir sınırı, başvuru şartları, destek kalemleri ve ödeme miktarı çalışmalar tamamlandıktan sonra kesinleşecek.

Şimdilik net olan şu: Devlet, sosyal yardımlarda gelire bakıp aynı parayı dağıtan modelden daha ayrıntılı bir sisteme geçmeye hazırlanıyor.