2024 yerel seçimlerinin ardından CHP’li belediyelere yönelik yolsuzluk soruşturmaları Türkiye gündeminin önemli başlıklarından biri haline geldi. Aralarında eski İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun da bulunduğu çok sayıda belediye başkanı ve belediye yöneticisi hakkında soruşturma yürütülürken, dosyalara yansıyan iddialardaki maddi boyut dikkat çekiyor.

Şimdiye kadar 36 CHP’li belediye başkanının gözaltına alındığı, bunlardan 28’inin tutuklandığı belirtiliyor. Soruşturma dosyalarında yer alan kamu zararı, rüşvet, usulsüz ihale ve haksız kazanç iddialarının toplam tutarının ise 200 milyar liraya yaklaştığı öne sürülüyor.

Etimesgut soruşturmasında İstanbul iddiası

Son olarak Etimesgut Belediyesi üzerinden yürütülen soruşturma gündeme geldi. Savcılığa ifade veren bir müteahhidin beyanlarına göre belediyede ruhsat işlemleri üzerinden rüşvet ağı kurulduğu ve bu ağın İstanbul’a kadar uzandığı iddia edildi.

Müteahhit F.K., belediye yöneticilerinin kendisinden ruhsat karşılığında 5 milyon dolar istediğini, Belediye Başkanı Erdal Beşikçioğlu’nun ise iki otobüs parası talep ettiğini öne sürdü.

Soruşturmalarda farklı belediyelere ilişkin iddialar ve tespitler ise dikkat çekici rakamlara ulaşıyor.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi dosyasında milyarlarca liralık iddia

Soruşturma dosyasının en büyük kalemlerinden biri İstanbul Büyükşehir Belediyesi oldu. Tutuklu eski İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu ve bazı belediye yöneticileri hakkında yürütülen soruşturmalarda çok sayıda rüşvet, ihale, kamu zararı ve usulsüzlük iddiası yer aldı.

Dosyaya yansıyan iddialara göre yalnızca kaçak hafriyat işlemleri nedeniyle 80 milyar liralık kamu zararı oluştuğu öne sürüldü.

Yatırım amacıyla yurt dışından güncel değerle 165 milyar liralık kredi temin edildiği, bunun 53,5 milyar liralık bölümünün ise soruşturma kapsamında suçlanan yapı tarafından kullanıldığı iddia edildi.

Reklam ihalelerinde 985 milyon liralık kamu zararı, İETT ihalelerinden birinde ise 380 milyon liralık rüşvet iddiası dosyaya yansıdı. Müteahhitlerden inşaat projelerinin onaylanması karşılığında yaklaşık 400 milyon lira rüşvet alındığı da öne sürüldü.

Dosyada ayrıca 33 daire, 22 dükkân, 2 villa ve 2 arazinin rüşvet kapsamında aktarıldığı iddiaları bulunuyor.

Antalya’da 200 milyon liranın üzerinde rüşvet iddiası

Antalya Büyükşehir Belediyesi soruşturmasında da dikkat çeken rakamlar ortaya çıktı.

Eski Belediye Başkanı Muhittin Böcek ile ilgili soruşturma kapsamında, oğlu Gökhan Böcek’in boşandığı eşine 80 milyon lira ödendiği ve bu paranın belediye ihaleleri verilen iş insanlarından temin edildiği iddia edildi.

Dosyaya göre Antalya’da 13 iş insanından 200 milyon liranın üzerinde rüşvet alındığı öne sürüldü.

Bursa Büyükşehir Belediyesi’nde 15,9 milyar liralık iddia

Bursa Büyükşehir Belediyesi ile ilgili soruşturmada ise eski Belediye Başkanı Mustafa Bozbey ve yakınındaki isimlere ilişkin 15,9 milyar liralık usulsüzlük/vurgun iddiası gündeme geldi.

Soruşturma kapsamında kamu kaynaklarının kullanımı ve belediye bağlantılı işlemler mercek altına alındı.

İzmir’de kamu zararı ve yersiz ödemeler

İzmir Büyükşehir Belediyesi soruşturmasında, Tunç Soyer dönemine ilişkin denetim ve incelemelerde 281 milyon 173 bin 33 liralık kamu zararı oluştuğu iddia edildi.

Ayrıca 274 milyon 630 bin 3 liralık yersiz ödeme, İZBETON AŞ’de 973 milyon 263 bin 42 liralık zarar ve mağdurlar açısından 41 milyon 935 bin 79 liralık zarar tespit edildiği öne sürüldü.

Beşiktaş Belediyesi’nde 1,1 milyar liralık suç geliri iddiası

Beşiktaş Belediyesi dosyasında ise 2021-2025 yılları arasındaki işlemler üzerinden yaklaşık 1 milyar 170 milyon liralık suç geliri elde edildiği iddiası yer aldı.

Eski Belediye Başkanı Rıza Akpolat hakkında yürütülen soruşturmada esnaf ve iş insanlarından rüşvet alınarak bir havuz oluşturulduğu ve bu paranın lüks harcamalarda kullanıldığı iddia edildi.

Soruşturma dosyasına göre yalnızca uçak biletleri ve konaklama giderleri için 100-120 milyon lira harcama yapıldığı öne sürüldü.

Tek projede 700 milyon liralık vurgun iddiası

Bursa Nilüfer Belediyesi dosyasında da dikkat çeken rakamlar bulunuyor.

Eski Belediye Başkanı Turgay Erdem dönemine ilişkin soruşturmada, yalnızca 23 Nisan Mahallesi’ndeki bir projede 700 milyon lira, Makro City Projesi’nde ise 600 milyon lira olmak üzere toplam 1,3 milyar liralık usulsüz emsal artışı yapıldığı iddia edildi.

Üsküdar’da ruhsat işlemleri üzerinden rüşvet iddiası

Üsküdar Belediyesi hakkında yürütülen soruşturmada, ruhsat almak isteyen iş insanlarından baskı yoluyla 361 milyon lira rüşvet alındığı iddiası dosyaya yansıdı.

Bir müteahhit ise 860 bin dolar tutarındaki rüşveti belediye başkanının makam odasına bıraktığını öne sürdü.

Büyükçekmece’de 8,6 milyar liralık yapı iddiası

Büyükçekmece Belediyesi soruşturmasında, toplam değeri 8 milyar 630 milyon lira olduğu belirtilen 144 villanın sahte rapor ve rüşvet yoluyla inşa edildiği iddiası gündeme geldi.

Soruşturma kapsamında bazı belediye personeline de bu yapılaşmadan gayrimenkul devredildiği öne sürüldü.

Şişli ve Beylikdüzü dosyalarında da milyonluk iddialar

Şişli Belediyesi soruşturmasında şirketlere yaklaşık 1 milyar liraya yaklaşan fahiş imar para cezaları kesildiği, ardından rüşvet karşılığında bu cezaların düşürüldüğü iddia edildi.

Beylikdüzü Belediyesi dosyasında ise bazı inşaat projelerinde imar ve ruhsat bedelleri üzerinden yaklaşık 45 milyon liralık haksız kazanç sağlandığı öne sürüldü.

Manavgat’ta baklava kutusunda rüşvet iddiası

Manavgat Belediyesi soruşturması kamuoyunda özellikle rüşvetin teslim şekliyle gündeme geldi. Belediye Başkanı’nın baklava kutusunda rüşvet alırken yakalandığı iddiasının ardından ilçede yaklaşık 180 milyon liralık yolsuzluk ağı bulunduğu öne sürüldü.

Belediyelerin şirketleri de soruşturmaların odağında

Soruşturmalarda yalnızca belediye başkanları değil, belediyelerle bağlantılı şirketler ve ihale süreçleri de mercek altına alındı.

Buca Belediyesi dosyasında paravan şirketler üzerinden kamunun 17,5 milyon lira zarara uğratıldığı iddia edildi.

Uşak Belediyesi soruşturmasında ise pavyon işletmeciliği yapan belediye başkanının çalışanlarının maaşlarının belediye tarafından ödendiği ve bu yolla kamuya 17 milyon liralık zarar verildiği öne sürüldü. Ayrıca CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in kullandığı lüks aracın 7,7 milyon liralık bedelinin belediyeye ödetildiği iddiası dosyaya yansıdı.

Seyhan Belediyesi’nde 1 milyon dolarlık rüşvet iddiası

Seyhan Belediyesi soruşturmasında, belediyeden ihale alan Aziz İhsan Aktaş’ın hakediş ödemeleri karşılığında 1 milyon dolar rüşvet verdiği iddia edildi.

Söz konusu paranın eski CHP Genel Başkan Yardımcısı Burhanettin Bulut üzerinden İmamoğlu’nun kurduğu öne sürülen sisteme aktarılmasının istendiği iddiası da soruşturma dosyasına yansıdı.

Diğer belediyelerdeki soruşturmalarda da milyonluk rakamlar

Soruşturma ve iddianamelere yansıyan diğer iddialar da şöyle sıralanıyor:

• Eşme Belediyesi: 30 milyon liralık rüşvet ve 17 milyon liralık para hareketi iddiası.

• Bolu Belediyesi: Eski Belediye Başkanı Tanju Özcan’ın bir müteahhitten 2,5 milyon lira aldığı iddiası.

• Bayrampaşa Belediyesi: Eski Belediye Başkanı Hasan Mutlu’nun bir iş insanından ruhsat karşılığında 3 milyon lira aldığı iddiası.

• Beyoğlu Belediyesi: İnan Güney döneminde 260 milyon liralık kamu zararı oluşturulduğu iddiası.

• Şile Belediyesi: Belediye Başkanı Özgür Kabadayı’nın festival ihalesi verilen firmadan 4 milyon lira rüşvet aldığı yönündeki itirafçı beyanı.

• Çankaya Belediyesi: Eski Belediye Başkanı Hüseyin Can Güner hakkında yürütülen soruşturmada 300 bin dolar, yani yaklaşık 14,2 milyon lira tutarında ödeme iddiası.

200 milyar liralık rakam nasıl ortaya çıkıyor?

CHP’li belediyelere ilişkin farklı soruşturma dosyalarında rüşvet, ihale usulsüzlüğü, kamu zararı, haksız kazanç, imar değişiklikleri ve belediye şirketleri üzerinden gerçekleştirildiği öne sürülen işlemler bulunuyor.

Dosyalarda yer alan rakamlar tek tek toplandığında milyarlarca liralık tutarlara ulaşılırken, bazı soruşturmalardaki işlemlerin henüz tamamlanmamış olması nedeniyle toplam maddi boyutun kesinleşmediği belirtiliyor.

Buna karşın mevcut dosyalardaki iddialar üzerinden yapılan hesaplamalarda, söz konusu yolsuzluk ve kamu zararı iddialarının 200 milyar liraya yaklaşan bir büyüklüğe ulaştığı öne sürülüyor.

Soruşturmalar devam ederken, dosyalarda adı geçen kişi ve kurumlar hakkındaki suçlamaların yargı süreci sonunda kesinleşeceği ve soruşturma aşamasındaki iddiaların mahkeme kararıyla hükme bağlanacağı unutulmamalı.

Türkiye