Türkiye’nin endemik zenginlikleri arasında yer alan ve doğadan sökülmesi ağır yaptırımlara tabi olan akzambak (Lilium candidum), Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (ISUBÜ) tarafından yürütülen stratejik bir hamleyle koruma altına alındı. Doku kültürü laboratuvarında gerçekleştirilen çalışmalar sayesinde, doğada sınırlı sayıda bulunan bu değerli bitki, steril şartlarda ve kitleler halinde üretiliyor.

Doku Kültürü ile 6 Ayda Ekonomiye Kazandırılıyor

Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ziraat Fakültesi bünyesinde kurulan laboratuvarda, akzambak üretimi tamamen kontrollü ve steril bir ortamda yürütülüyor. Araştırma Görevlisi Tolga Polat, bitkilerin invitro ortamda vejetatif yöntemle çoğaltıldığını belirterek, sürecin işleyişini şu sözlerle özetliyor:

"Bitkinin pullarını dezenfekte ederek işe başlıyoruz. Yaklaşık 28 gün içinde bir bitkiden 5 yeni fide elde ediyoruz. Toplam 6 aylık bir süreç sonunda bitkiler dış ortama hazır hale geliyor."

Hedef: Dışa Bağımlılığı Bitirip İhracata Odaklanmak

Özel sektör ve üniversite iş birliğiyle yürütülen projenin temel motivasyonu, ekonomik değeri yüksek olan bu bitki türünde dışa bağımlılığı azaltmak. Akzambak, hem kozmetik hem de sağlık sektöründe geniş bir kullanım alanına sahip. Laboratuvar ortamındaki üretim sayesinde hem doğal popülasyon üzerindeki baskı azalıyor hem de yüksek katma değerli bir ihracat kaleminin temelleri atılıyor.

Steril Ortamda Maksimum Verimlilik

Yüksek kurulum maliyetine rağmen uzun vadede büyük ekonomik getiri sunan doku kültürü yöntemi, doğada çok yavaş çoğalan türler için adeta bir kurtarıcı niteliğinde. Laboratuvarda otoklav ve laminer kabinler kullanılarak sağlanan steril şartlar, bitkilerin hastalık riskinden uzak, sağlıklı ve hızlı büyümesini sağlıyor. Laboratuvarda ayrıca salep, lale ve çeşitli meyve anaçları üzerine de bilimsel çalışmalar aralıksız devam ediyor.