ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), küresel tedarik zincirlerinde haksız rekabet yaratan ve insan hakları ihlallerine yol açan zorla çalıştırma uygulamalarına karşı dev bir adım attı. 2 Haziran'da yayımlanan 98 sayfalık "Section 301 Soruşturması Raporu", Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 60 ekonomiyi mercek altına aldı. Raporda, Türkiye, Çin, Vietnam ve Bangladeş gibi ülkelerle birlikte zorla çalıştırılarak üretilen malların ithalatına yönelik etkin yasal yasak uygulamayan 54 ülke arasında gösterildi. Bu gelişmenin ardından, Türkiye’den yapılacak ithalata %12,5 ilave gümrük vergisi uygulanması gündeme geldi.

Küresel ticarette "dibe doğru yarış" uyarısı

Raporda, zorla çalıştırmanın işgücü maliyetlerini yapay bir şekilde düşürdüğü ve ülkeler arasında "dibe doğru yarış" (race to the bottom) başlattığı vurgulandı. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine dayandırılan analize göre, zorla çalıştırmadan elde edilen yıllık yasa dışı kazanç 63,9 milyar doları bulurken, bu miktarın 35,4 milyar dolarlık aslan payı imalat ve sanayi sektörlerinden kaynaklanıyor. Düşük işgücü standartlarının emek yoğun sektörlerde yapay bir rekabet avantajı sağladığına dikkat çeken USTR, bu durumun küresel pazarı bozduğunu ifade etti.

Tekstil ve hazır giyim sektörü kıskaçta

Soruşturma kapsamında özellikle tekstil, hazır giyim ve ayakkabı sektörleri mercek altına alındı. ABD Çalışma Bakanlığı'nın zorla çalıştırma şüphesi barındıran 134 ürünü içeren listesinde pamuk, iplik ve konfeksiyon ürünleri başı çekiyor. ABD Gümrük ve Sınır Koruma Birimi'nin (CBP) halihazırda yürürlükte olan 55 Withhold Release Order (ürün engelleme yaptırımı) kararından altısının doğrudan tekstil ve ayakkabı ürünlerini kapsaması tehlikenin boyutunu gözler önüne seriyor. Türkiye'nin ABD'ye yaptığı yıllık yaklaşık 1 milyar dolarlık tekstil, hazır giyim, deri ve ayakkabı ihracatı, bu yeni vergi tehdidi nedeniyle büyük bir risk haritasının tam ortasında yer alıyor.

Pamuk ithalatına göre özel tarife esnekliği

Gelişmeler tedarikçileri endişelendirse de raporda tekstil ve hazır giyim ürünleri için özel bir mekanizma üzerinde çalışıldığı belirtildi. Buna göre, ilgili ülkenin ABD menşeli pamuk ve tekstil ürünü ithalatı göz önünde bulundurularak daha düşük bir vergi tarifesi uygulanabilecek. Türkiye, sürecin başından beri Washington ile hükümetler arası istişarelere katılan 46 ülke arasında yer alarak masadaki yerini koruyor.

Nihai karar temmuz ayında netleşecek

12 Mart 2026'da başlatılan Section 301 soruşturmasında kritik dönemece girildi. Nisan ve mayıs aylarındaki kamuya açık duruşmaların ardından gözler şimdi temmuz ayında yapılacak ilave duruşmalara ve toplanacak kamuoyu görüşlerine çevrildi. Emek yoğun sektörlerin geleceğini ve Türkiye-ABD ticari ilişkilerini doğrudan etkileyecek olan nihai kararın yaz aylarında netleşmesi bekleniyor.