Kamu ve özel sektör çalışanlarının sosyal güvenlikte farklı muamele görmesine yol açan Emekli Sandığı, SSK ve Bağ-Kur'u kapatılarak yerine Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) oluşturuldu. 13 Nisan 2006’da AK Parti'nin oylarıyla kabul edilen ve 20 Mayıs’ta Resmi Gazete’de yayınlanarak teşkilat yasası oluşturulan SGK, 1 Ocak 2007’den itibaren hizmet verecek.

Mevcut sosyal güvenlik kurumlarının yerini alacak Sosyal Güvenlik Kurumu’nun olağanüstü genel kurulu ise bugün toplanıyor. Buna göre SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı tarihe karışıyor. Yolsuzluk ve usulsüzlükler nedeniyle yıpranan kurumlar SGK ile imaj tazeleyecek.

Genel kurulda oy kullanacak 66 delege, SGK’nın 5 yönetim kurulu asil ve yedek üyelerini seçecek. Toplam 10 kişiden oluşan yönetim kurulunun diğer üyeleri ise atama yoluyla belirleniyor.

YÖNETİM KURULUNUN YAPISI

5502 Sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu’na göre, SGK’nın yönetim kurulu 10 üyeden oluşacak. Kurumun en yüksek karar, yetki ve sorumluluğunu taşıyacak olan yönetim kurulundaki başkan, başkan yardımcısı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığından gelecek 5 temsilci müşterek kararname ile atanacak. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına vekaleten atanan Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşar Yardımcısı Birol Aydemir halen bu görevini sürdürüyor.

Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulu üyeliklerine şu ana kadar Maliye Bakanlığını temsilen Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı Hayati Gökçe ve Hazine Müsteşarlığını temsilen Selahattin Şahin getirilmişti.  Genel kuruldaki işveren, işçi, kamu görevlisi, emekli ile esnafları temsil edecek 5 üye ise genel kurulda belirlenecek.

SSK YÖNETİMİ, 60 YILDA 54 KERE DEĞİŞTİ

SSK’nın zirvesindeki isim, 60 yıllık kurum tarihinde 54 kere değişti. SSK, İşçi Sigortaları Kurumu adıyla 1 Ocak 1946’da Sıhhiye’deki Toros Sokak’taki bir binanın 3. katında 32 elemanla faaliyete başladı. Kurum, 1954 yılında halen aynı amaçla kullanılan genel müdürlük binasına taşındı.  Kurumun genel müdürleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının önerisi üzerine ortak kararnameyle atandı.

Çalışma Bakanlığı Başmüfettişi Osman Vedat Bayru, 22 Ocak 1946’da 2.  Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, Başbakan Şükrü Saracoğlu ve Çalışma Bakanı Sadi Irmak’ın imzalarıyla SSK’nın ilk genel müdürü olarak atandı. Atama kararında Bayru’nun, aylık 600 lira aylık ücretle bu görevi yürüteceği belirtildi.

Kurumda daha sonra Kemal Kılıçdaroğlu, İsmet Attila, Kaya Erdem gibi isimlerin bulunduğu 36 kişi çeşitli süreler genel müdürlük ve genel müdür vekilliği yaptı. Kurumun SSK Başkanlığına dönüşmesinin ardından da 5 kişi bu görevi üstlendi. Böylelikle SSK 60 yıllık tarihinde 41 ayrı yönetici tarafından idare edildi. Kurumun başındaki isim 54 kere değişirken, ortalama yöneticilik süresi 1.1 yıla kadar geriledi.

Kurum yöneticiliği için İlhan Altan, Kemal Kılıçdaroğlu, Gürol Banger, Nazmi Güleyüpoğlu 3, Osman Vedat Bayru, Cemal Kiper, Cihat Övül, Mehmet Emin Alanyalı, Kemal Oktar ve Zekai Özcan 2 kere görevlendirildi.

SSK yönetiminde en çok kalan isimler 6.5 yılla İlhan Altan ve 6 yılla Kemal Kılıçdaroğlu oldu. Fehmi Büyükkaragöz vekalet ettiği genel müdürlüğü 17 gün, Mehmet Emin Alanyalı ise ikinci kez atandığında bu görevi 22 gün sürdürdü.

“1 BAKAN 9 GENEL MÜDÜR”

Eski SSK Genel Müdürü ve CHP İstanbul Milletvekili Kemal Kılıçdaroğlu yaptığı açıklamada, yönetici değişikliklerinin, kurumun bağlı olduğu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı ile kurum yönetimi arasında ortaya çıkan görüş ayrılıklarının bir sonucu olduğunu ifade ediyor. Böyle bir durumda bakanın siyasi olarak genel müdürü görevden alma yoluna gittiğini ifade eden Kılıçdaroğlu, yalnızca eski bakanlardan Yaşar Okuyan döneminde 9 genel müdür değiştirildiğini belirtiyor. Kılıçdaroğlu, “Görevden alınma kararnamelerimi hazırlayan bakanlar benden önce görevden alındıkları için 6 yıl görev yapabildim” diyor.

Kurumun genel müdürü ve başkanının sık değiştirilmesinin yönetim zafiyeti yarattığını söyleyen Kılıçdaroğlu, bu durumun Sosyal Güvenlik Kurumu için de tehlike olduğunu belirterek, şöyle konuşuyor: Sosyal Güvenlik Kurumu kurulduğunda başında Tuncay Teksöz vardı. Daha kurum çalışmalarına başlamadan görevden alındı. Bir bakan değişikliği bile olmadan kurumun başkanı değişti. Biz kurum başkanının ne zaman görevden alınacağım endişesini taşımaması için görev süresinin 5 yıl olmasını önermiştik ama kabul edilmedi. Başkan dışındaki yönetim kurulu üyelerinin görev süresi 3 yıl olarak belirlendi ama burada da özellikle sendikalardan gelen üyelerin eğitimlerinin yetersiz kalması bir başka zafiyet yaratıyor.

“SİYASİ RANT”

Türk-İş Genel Başkanı Salih Kılıç da SSK’da yaşanan yönetici değişikliklerin istikrarsız bir kurum yapısı ortaya çıkardığını söylüyor. Dünyada SSK gibi devasa kurumların başındaki kişilerin 10 yıl gibi sürelerde bu görevleri sürdürdüklerini anlatan Kılıç, kurumun yöneticisinin sık sık değiştirilmesinin, sosyal güvenlik sistemiyle ne kadar oynandığının da göstergesi olduğunu ifade ediyor.

Yönetici değişikliklerinin nedeninin “siyasi rant” ve “nüfuz kullanmak” olduğunu öne süren Kılıç, “Liyakata dikkat etmeden, iş yerindeki tecrübeli isimlerden yararlanma yoluna gitmeden kurum dışından yapılan atamalar hem SSK’yı hem de sosyal güvenlik sistemini sıkıntıya sokmuştur” diye konuşuyor.

PERSONEL NE YAPACAK?

Yasayla, SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı'nın merkez ve taşra teşkilatlarında kadrolu olarak görev yapan personel, mevcut statüleri ile her türlü taşınır ve taşınmaz mal varlıkları, tapuda bu kurumlar adına kayıtlı olan taşınmazları ve hizmet binaları, araç, gereç, malzeme, demirbaş ve taşıtları, alacakları, hakları, borçları, iştirakleri, dosyaları, yazılı ve elektronik ortamdaki her türlü kayıtları ve diğer dokümanlar kuruma devredilecek.

Kurumun merkez ve taşra teşkilatı ve kadroları, kademeli olarak en geç 3 yıl içinde kanuna uygun hale getirilecek. Geçiş sürecinin 3 yılda tamamlanamaması halinde Bakanlar Kurulu, süreci 2 yıl daha uzatabilecek. Yönetim Kurulu oluşturuluncaya kadar, devredilen kurumların yönetim kurulları görevlerini sürdürecek.

Devredilen kurumların üst düzey yöneticilerinin görevleri sona erecek, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müşavirliği kadrolarına atanacak. Maliye Bakanlığı'nda görevli Emekli Sandığı personelinden, yeni kurumda göreve atanma imkanı bulamayan üst düzey yöneticiler bakanlık müşaviri olarak çalışabilecek.

Ataması yapılan personel, devredilen kurumlardaki kadrolarında görevlendirilmiş sayılacak ve sorumlu oldukları görevleri yürütmeye devam edecek. Devredilen kurumlarda müfettiş olarak görev yapanlar, sosyal güvenlik denetçisi kadrolarına atanacak. Devredildikleri kurumlara belirlenen süre içerisinde atanmayanlar, ihtiyaç duyulan kadrolara 30 gün içinde atanacaklar.

Yasayla, Kuruma devrolunan taşınmazlardan, kurumun hizmet gereği ihtiyaç duymadığı taşınmazlar, bir yıl içinde yönetim kurulunca belirlenerek, rayiç bedeli üzerinden satılmak üzere Maliye Bakanlığı'na bildirilecek.

Taşınmazlar, bildirim tarihinden itibaren 6 ay içinde tapuda resen Hazine adına tescil edilecek. Taşınmazlar, Maliye Bakanlığı'nca satılarak, bedelleri satış tarihinden itibaren 1 ay içinde kuruma ödenecek. 5 yıl içinde satılamayan taşınmazların tescili iptal edilerek kuruma iade edilecek. Kurumun merkez teşkilatı için 2 bin 702, taşra teşkilatı için ise 24 bin 189 kadro ihdas ediliyor. Memleket

SSK

SSK, 1 Ocak 1946’da İşçi Sigortaları Kurumu adıyla kuruldu. İşçi Sigortaları Kurumunun adı, 1964 yılında yürürlüğe giren 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 136. maddesi ile Sosyal Sigortalar Kurumu olarak değiştirildi. Kurum, 18 Aralık 1974’te Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na, daha sonra Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlandı. Ülkenin en büyük sosyal güvenlik kuruluşu olan Sosyal Sigortalar Kurumu, nüfusun yarıdan fazlasına sigorta ve sağlık hizmeti sunuyor. Kurum kapsamındaki nüfus 44 milyon 655 bin 813’ü buluyor.

EMEKLİ SANDIĞI

Farklı kurumlarda çalışan kamu personelinin ayrı sandıklarda farklı emekli mevzuatına tabi tutulmasının zaman içerisinde önemli sakıncalar yaratması nedeniyle 1 Ocak 1950 tarihinde Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü kuruldu.

Başlangıçta sadece memurlar ve askeri personel, sandığın kapsamında iken daha sonra çeşitli kanunlarla belediye başkanları, il daimi encümen üyeleri, milletvekilleri, askeri okul öğrencileri ve bazı kuruluşlarda sözleşmeli çalışanlar da kapsama dahil edildi. Emekli Sandığı kapsamında yaklaşık 10 milyon kişi bulunuyor.

BAĞ-KUR

Bağ-Kur belirli bir prim karşılığında devlet eliyle esnaf, sanatkarlar ve bağımsız çalışan vatandaşların sosyal güvenliklerini sağlaması amacıyla 1479 sayılı kanunla 2 Eylül 1971’de "Esnaf, Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu" olarak kurulmuş, teşkilat yasası tüm yurtta 1.10.1972 tarihinden itibaren uygulamaya konulmuştur. Bağ-Kur kapsamında Ekim ayı itibariyle 16 milyon 276 bin 310 kişi bulunuyor. Kurum, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın bağlı kuruluşu olan Sosyal Güvenlik Kurumunun ilgili kuruluşudur.