Milli Saraylar Başkanlığına bağlı Yıldız Şale Köşkü yerleşkesinde yer alan Halı Restorasyon Atölyesi, yüzyıllara meydan okuyan dokumaları geleceğe taşımak için aralıksız çalışıyor. Atölyede yürütülen hassas süreçler kapsamında, 16. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar uzanan döneme ait 6 özel seccadenin konservasyon çalışmaları başarıyla tamamlandı. Tamamlanan eserler, özel panolara sabitlenerek ait oldukları Topkapı Sarayı'ndaki teşhir alanlarında sergilenmek üzere gün sayıyor.

Konservasyonu yapılan paha biçilmez koleksiyonun en dikkat çeken parçaları arasında 16. yüzyıl Safevi dönemine ait 3 adet seccade öne çıkıyor. Zengin hat programları, yün ve klaptan malzeme kullanımı ile bordürlerindeki dualar ve ayetlerle dikkat çeken bu eserlerin, döneminde Safevi coğrafyasında dokunarak Osmanlı sarayına hediye edildiği biliniyor. Eserlerin üzerinde Bakara, Nur ve İhlas surelerinin yanı sıra Şii Şehadeti ibareleri de yer alıyor.

Rönesans Tablolarındaki "Anahtar Delikli" Motif

Restorasyondan geçen eserler arasında Türk dokuma sanatının en nadide örneklerinden biri olan 16. yüzyıl Bergama üretimi seccade de yer alıyor. Türk düğümü tekniğiyle yünden dokunan bu eserin öne çıkan en büyük özelliği ise "anahtar delikli" motifi. Bu özel motif, aynı zamanda Rönesans dönemi Avrupa resim sanatında dekoratif bir unsur olarak sıkça kullanılmasıyla tarihsel bir köprü kuruyor.

Saray seccadelerinin genelinde Neml, En'am, Bakara, Nur, İhlas, Enbiya, Hud, A'raf, Haşr, Tevbe, İbrahim ve Kafirun surelerinden bölümler ile Esmaü'l-Hüsna bulunuyor.

Dev Boyutlu Saray Halılarında İlmek İlmek Restorasyon

Atölye sadece seccadelerle sınırlı kalmayıp devasa boyutlardaki saray halılarının da restorasyonunu üstleniyor. Yıldız Sarayı Şale Köşkü'nün 8 numaralı odasına ait Hereke halısı, Dolmabahçe Sarayı Harem Dairesi'nde kullanılan Gördes halısı, Beylerbeyi ve Dolmabahçe saraylarına ait şal desenli halılar ile 1901 tarihli Feshane-i Fabrika-yı Hümayun imzalı ipek halı usta ellerde restore ediliyor.

Restorasyon sürecinde eserlerin özgün yapısına sadık kalınarak doğal boyalarla kazanlarda boyanan uygun iplikler tespit ediliyor. Yıpranan atkı ve çözgülerin tamamlanması, eksik ilmeklerin atılması, tesviye ve ütü işlemlerinin ardından eserler yeniden eski ihtişamına kavuşturuluyor.

"Eserin Büyüklüğüne Göre Süreç 1,5 Yılı Bulabiliyor"

Atölyede görev yapan Halı Onarım Ustası Sadi Öztürk, yürütülen hassas sürece dair şu bilgileri paylaştı:

"Konservasyon süreçlerimiz tamamlama çalışması olmadığı için eseri koruma amaçlıdır ve daha kısa sürede, yaklaşık 2 ila 4 ayda tamamlanır. Ancak restorasyon sürecimiz tamamlama çalışması da içerdiği için çok daha uzun sürebiliyor; 1 ile 1,5 yılı bulan eserlerimiz var. Amacımız tarihi dokumaların orijinal yapısını ve dokusunu koruyarak gelecek nesillere aktarmak ve ait oldukları saraylarda sergilenmelerini sağlamak."

2007 yılından bu yana faaliyet gösteren atölyede 8 uzman halı onarım ustası tarafından sürdürülen restorasyon ve koruma çalışmalarının yaklaşık 5 ay daha devam etmesi planlanıyor.