Bu yılın sonuna kadar en fazla yatırım yapılacağı düşünülen sektörlerin başında enerji yer aldı. Enerjiyi sırasıyla, finansalhizmetler, sağlık, otomotiv ve yan sanayi, gıda ve tarım, hızlı tüketim malları, ArGe, bilgi ve iletişim teknolojileri takip etti.

Yatırımcıların Türkiye'ye yatırım yapma kararlarını etkileyen unsurların bazında pazar büyüklüğü, kaliteli işgücü ve Türkiye'nin lojistik avantajları geldi. Türkiye'deki uluslararası yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyen ve yatırım ortamının nabzını tutan "YASED 2011 yılı İkinci Barometre Anketi" sonuçları, YASED Yönetim Kurulu Başkanı İzzet Karaca, yönetim kurulu üyeleri ve Genel Sekreter Özlem Özyiğit tarafından kamuoyuna açıklandı. YASED 2011 İkinci Barometre Araştırması sonuçlarına göre, yabancı yatırımcılar en çok uluslararası piyasalarda yaşanacak yeni bir finansal krizden tedirginlik duyuyor. Uluslararası finansal krizi, sırasıyla yerel ekonomik dalgalanma, yapısal reformların tamamlanamaması, büyümenin sürdürülebilir olmaması, yerel siyasi dalgalanma ve AB müzakerelerinde yaşanacak tıkanıklıklar endişesi takip ediyor.

-ÇALIŞAN SAYISINDA ARTIŞ BEKLENİYOR-

Yabancı yatırımcılara göre dünya ve Türkiye'de ekonomik büyüme yavaşlayacak, Türkiye'de enflasyon yükselecek, faiz oranları sabit kalacak ve döviz kuru enflasyondan daha hızlı artacak. Uluslararası yatırımların önündeki en temel engeli vergi ve teşvik politikaları olarak gören yatırımcılar, doğrudan yatırımlar için dünyada ekonomik ortamın kötüye, Türkiye'de ise daha iyiye gideceğine inanıyor. Ekonomik gelişmeler ışığında önümüzdeki dönemde yeni yatırım yapmayı planlayanlar ise çoğunlukta ve geçmiş döneme göre oran olarak artmış durumda. Araştırmaya katılan yatırımcılar 2011 yılının ilk 6 ayında ciro, üretim, net karlılık ve pazar payı hedeflerini büyük oranda gerçekleştirdiklerini ve önümüzdeki dönemde çalışan sayılarında artış olacağını söyledi.

-YABANCI YATIRIMCI CARİ İŞLEMLER AÇIĞINA ÖNCELİK VERİLMESİNİ BEKLİYOR-

YASED 2011 İkinci Barometre Araştırması'nda ortaya çıkan beklentilere göre, cari işlemler açığı, daha önceki anketlerden farklı olarak hükümetin önümüzdeki dönemde öncelik vermesi gereken konuların başında yer alıyor.

Türkiye'de uluslararası yatırımların önündeki temel engellerin başında ise ''vergi ve teşvik politikaları'' geçen senelerden farklı olarak birinci sıraya oturmuş durumda. Sırayı ''hukuk güvenliği'' ve ''kayıt dışı ekonomi'' takip ederken, yakın gelecekte ele alınması beklenen en önemli mevzuat değişikliklerinin ise gelir vergisi kanunu, idari yargılama usulü kanunu ve enerji piyasası düzenlemeleri olduğu vurgulanıyor.

-ENERJİ, YATIRIMLARDA İLK SIRADA-

Yabancı yatırımcıların tahminine göre, Türkiye'ye, 2011 yılında 12 milyar dolar civarında uluslararası doğrudan yatırım girişi olacak. Yatırımcıların Türkiye'ye yatırım yapma kararlarını etkileyen unsurların başında ise pazar büyüklüğü, kaliteli işgücü ve Türkiye'nin lojistik avantajları geliyor. Araştırmaya göre, 2011 yılı sonuna kadar en fazla yatırım yapılacağı düşünülen sektör, yine enerji olacak. Finansal hizmetleri yükselen yatırım trendlerinde ikinci sıraya koyan şirketler, sağlık, otomotiv ve yan sanayi, gıda ve tarım, hızlı tüketim malları, ArGe, bilgi ve iletişim teknolojilerini de gözde sektörler olarak belirliyor.

-YABANCI YATIRIMCI, EKONOMİK BÜYÜMEDE YAVAŞLAMA BEKLİYOR-

Anket sonuçlarına göre yabancı yatırımcılar, 2011 yılının ilk 6 ayında pazar hedeflerinin yüzde 64, net karlılığın yüzde 45, cironun yüzde 48'lik büyük oranda gerçekleştiğini açıkladı. Bu yılın ilk 6 ayında çalışan sayısının yüzde 38'lik oranla aynı kaldığını belirten yatırımcılar, önümüzdeki 6 ayda ise bu hedefi yüzde 48'e yükseltti. Dünya ekonomisinin gelecek 6 ayda yüzde 83 "yavaşlayacağı"nı öngören yatırımcıların sadece yüzde 14'ü, 'sabit kalacağı' tahmininde bulundu.

Türkiye'de ekonomik büyümenin yüzde 55'lik büyük oranda yavaşlayacağını düşünen yatırımcıların sadece yüzde 36'sı "sabit" kalacağı düşüncesinde. Yatırımcıların yüzde 55'i önümüzdeki 6 ayda enflasyonun yükseleceğini, yüzde 41'i aynı kalacağını, yüzde 4'ü ise düşeceği öngörüsünde bulundu. Yabancı yatırımcıların yüzde 49'u faiz oranlarının sabit kalacağını, yüzde 39'u yükseleceğini, yüzde 12'si düşeceğini tahmin etti. Döviz kurunun enflasyondan daha hızlı artacağını düşünenlerin oranı yüzde 40 olurken, enflasyonla paralel seyredeceğini tahmin edenler yüzde 38 oldu.

-İYİMSERLİK SÜRÜYOR-

Toplantıda, Marmara Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından YASED Barometre Anketi’nden derlenen YASED Yatırımcı Beklenti Endeksi’nin 2011 üçüncü çeyrek değeri de 11 Ekim tarihinde açıklandı. YASED Yatırımcı Beklenti Endeksi, önümüzdeki dönemde ekonomik ve finansal ortama ilişkin umutların bir önceki ankete göre bir miktar olumsuzlaştığını ortaya koysa da, siyasi istikrar konusunda eskiye nazaran çok daha iyimser olunduğu görüldü. Buna göre, YASED Yatırımcı Beklenti Endeksi, 2011 yılının üçüncü çeyreğinde 70,78 değerini aldı. 2009 yılının ikinci yarısında toparlanma eğilimine giren endeks, dalgalı bir seyir izlemesine karşın artış eğilimini 2010 yılı sonuna kadar sürdürdü. Endeks, 2011 yılının ilk çeyreğinden itibaren ise düşüş eğilimine girdi. 2011 yılı üçüncü çeyrek endeksi bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,47, bir önceki yılın üçüncü çeyreğine göre ise yüzde 2,2’lik düşüş gösterdi. Anket çalışmasında endeksin, hem bir önceki yılın aynı dönemine, hem de bir önceki çeyreğe göre yavaşlamasının, Türkiye ekonomisinin büyüme oranında bir yavaşlama sürecinin beklendiğine işaret ettiği belirtildi.

-"YERLİ OTOMOBİLİN İÇİNDE MUTLAKA YABANCI YATIRIMCILAR DA OLACAK"-

YASED üyeleri toplantının ardından gazetecilerin sorularını yanıtladı. YASED Yönetim Kurulu Üyesi İbrahim Aybar, yerli otomobile ilişkin bir soru üzerine, "Hepimiz yeni yatırımların olabileceği beklentisine girdik. Türkiye'deki yatırımcılar, kendi idame yatırımlarını devam ettireceklerini açıklıyorlar. Otomotiv olarak ekstra bir şey yok şu anda. İki tane sektör, izliyor otomotiv sektörünü. Bu sektörlerin otomotivin önünde atılım içinde olacaklar diye değerlendiriyorum. Türkiye'de yeni model yatırımları devam edecek. Her yeni model yatırımının da boyutu belli aslında. O açıdan yeni bir şey yok" yanıtını verdi.

Otomotivin son derece global bir sektör olduğuna işaret eden Ayar, şu değerlendirmede bulundu:

"Türkiye de dünyanın en önemli üretim üslerinden biri. Ülkemizde bulunan 6 marka, dünyanın 65 ülkesinde yatırım yapıyor. Böyle bir sektörün içindeyiz. Yerli otomobil denildiğinde, bütün kompanentleri yerli yapılacak bir otomobilin ortaya çıkmasından bahsetmiyoruz. Yabancı yatırımcıların da mutlaka içinde bulunduğu bir yatırımdan bahsediyoruz. Yabancı yatırımcılar da bu yatırımın içinde olacaklardır. Bunda hiç şüphe yok."

-"ENERJİ YATIRIMLARI HIZ KESMEYECEK"-

YASED Yönetim Kurulu Üyesi Burhan Gündem, enerji yatırımlarının neden daha fazla beklendiğine ilişkin bir soru üzerine, "Enerji sürpriz değil. Devletin verdiği teşvikler dolayısıyla da bu hızın 2014'e kadar sürmesi bekleniyor. 2012 yılında da olası bir daralmaya karşın, enerji yatırımlarının hızlı bir şekilde süreceğin bekliyoruz. Ekonomide yavaşlama olsa dahi diğer sektörlere oranla daha az olacaktır. Enerji yatırımlarının hız kesmesini beklemiyoruz. Şu anda beklentiler, çok ciddi ekonomik daralmalar olmayacağı yönünde" karşılığını verdi.

-YASED, CARİ AÇIĞIN AZILTILMASI İÇİN HAZIRLADIĞI RAPORU KASIM'DA HÜKÜMETE SUNACAK-

YASED Yönetim Kurulu Bakanı İzzet Karaca, hükümete sunmak üzere cari açığa ilişkin hazırladıkları rapor hakkında bilgi verdi. Hükümetin cari açık konusunda bir takım önlemler aldığını bildiklerini dile getiren Karaca, "Kapsamlı bir çalışma yapıyoruz. Bu çalışmamızın odağında daha çok, ithalatın azaltılması ve ihracatın artırılması için neler yapılabilir? Bunlara bakılacak. Türkiye, üretim yapılabilir yerlileştirme gibi önerilerle geleceğiz. Bu konuyu Sayın Ali Babacan ve Zafer Çağlayan ile de görüştük. Onların değerlendirmesi ve hükümetin de bizlere destek olması ile bir ekip ruhu ile bu sorunu en aza indireceğimizi düşünüyorum. Kasım ayında yayınlamaya düşündüğümüz raporun, şu anda çalışmaları devam ediyor. Dünyamız sosyal açıdan o kadar büyük çalkantıda ki cari açığı mutlaka düşürmeliyiz. Sağlıklı bir ekonomi için bu sorunu çözmeliyiz" açıklamasında bulundu. Karaca, yatırımlarda teşviklerin etkili olacağına işaret ederek, "Orada çıkacak şeyleri beklememiz lazım" dedi.

-YATIRIMLARDA AVRUPA İLK SIRADA-

YASED Genel Sekreteri Özlem Özyiğit, Türkiye'ye gelen uluslararası yabancı yatırımcıların ağırlıklı olarak Avrupa'dan geldiğini gördüğünü belirterek, "Almanya, Fransa, Belçika gibi ülkeler var. Sonra İngiltere, Amerika ve Körfez ülkelerinden girişlerimiz çok fazla. Bu yatırımlar stratejik ve finansal fonların buradaki şirketlere sermaye aktarışı şeklinde gerçekleşiyor. Bu trendin devam ettiğini görüyoruz" dedi. 2011 ve 2012 yıllarında ise yatırımlarda enerjinin ilk sırada yer alacağını düşündüğünü dile getiren Özyiğit, diğer sektörlerde ise birtakım gelişmelere bağlı olarak yatırımlarda sıralamanın mutlaka değiştiğini belirterek, "Sağlık, otomotiv finansal hizmetler ve gıdada, Türkiye'ye olan yatırımların ilk 5 içinde olacağını düşünüyorum" dedi. Özyiğit, 2011 yılında dünyada, doğrudan yabancı yatırım toplamının 1,4 trilyon dolar olacağını söyledi.